Trung Quốc được cho là đã gây ra biến động cho thị trường vàng, bạc và nhiều kim loại khác trên thế giới.

Làn sóng đầu cơ kim loại tại Trung Quốc đang đẩy thị trường hàng hóa toàn cầu vào trạng thái biến động mạnh, khi khối lượng giao dịch và số lượng hợp đồng mở trên các sàn giao dịch kim loại nước này tăng vọt lên mức cao kỷ lục ngay trong tháng 1/2026.

Theo dữ liệu thị trường, dòng tiền lớn – chủ yếu đến từ các nhà đầu tư cá nhân – đã ồ ạt đổ vào các hợp đồng tương lai kim loại quý và kim loại công nghiệp, trong bối cảnh nhiều người tin rằng đây sẽ là nhóm tài sản “thắng thế” trong chu kỳ tăng trưởng mới.

Lượng vị thế mua tích lũy quá nhanh ngay từ đầu năm khiến thị trường trở nên nhạy cảm, chỉ cần các tín hiệu tiêu cực ban đầu cũng đủ kích hoạt làn sóng bán tháo, kéo giá kim loại toàn cầu rời khỏi vùng đỉnh lịch sử và bước vào các nhịp điều chỉnh mạnh.

Giai đoạn cuối năm 2025 đến đầu năm 2026 chứng kiến mức hợp đồng mở kỷ lục đối với nhiều kim loại cơ bản trên Sàn Giao dịch Tương lai Thượng Hải (SHFE), bao gồm đồng, kẽm, niken, thiếc, chì và nhôm. Trong khi đó, trên Sàn Giao dịch Tương lai Quảng Châu, lượng hợp đồng mở đối với lithium – kim loại then chốt trong sản xuất pin – cũng tiệm cận mức cao nhất lịch sử.

Sự bùng nổ đầu cơ không chỉ phản ánh kỳ vọng giá kim loại tiếp tục đi lên nhờ nhu cầu năng lượng chuyển đổi và sản xuất công nghiệp, mà còn cho thấy xu hướng dịch chuyển dòng tiền sang hàng hóa trong bối cảnh kinh tế và địa chính trị toàn cầu nhiều bất ổn. Theo các nhà phân tích, yếu tố cung – cầu cơ bản vẫn đóng vai trò nền tảng, song quy mô vị thế đầu tư quá lớn cùng động lực giá ngắn hạn mới là tác nhân khiến thị trường liên tục xuất hiện các đợt tăng sốc rồi điều chỉnh sâu.

Trước diễn biến “quá nóng”, cơ quan quản lý Trung Quốc đã liên tục tung biện pháp hạ nhiệt. Từ bạch kim đến lithium, niken và thiếc, cả SHFE và Sàn Quảng Châu đều siết chặt quy định giao dịch: nâng giới hạn biến động giá trong ngày, điều chỉnh biên độ đầu cơ và tăng yêu cầu ký quỹ phòng ngừa rủi ro.

Theo ghi nhận, hai sàn giao dịch này đã ban hành tổng cộng 38 thông báo điều tiết chỉ trong thời gian ngắn nhằm hạn chế tình trạng đổ xô mua vào kim loại quý, kim loại công nghiệp và nhóm kim loại phục vụ chuyển đổi năng lượng. Dữ liệu tổng hợp cho thấy riêng trong tháng 1, SHFE đã ghi nhận khối lượng giao dịch kỷ lục đối với các hợp đồng tương lai nhôm, đồng, niken và thiếc.

Tác động của cơn sốt không dừng trong phạm vi nội địa. Đà mua mạnh tại Trung Quốc đã lan sang các thị trường bên ngoài, góp phần đẩy giá kim loại quốc tế tăng nóng trước khi bước vào các nhịp điều chỉnh đáng kể vào cuối tháng 1 và đầu tháng 2.

Các tổ chức tài chính quốc tế nhận định vai trò của Trung Quốc trong việc hình thành giá kim loại ngắn hạn đang ngày càng rõ nét. Chiến lược gia hàng hóa Ewa Manthey (ING) cho rằng Trung Quốc không chỉ thống trị nhu cầu vật chất nhiều năm qua, mà còn đang gia tăng ảnh hưởng trên thị trường hợp đồng tương lai.

Theo ING, trong bối cảnh rủi ro kinh tế và địa chính trị gia tăng, kim loại – từ kim loại cơ bản đến kim loại quý – đang nổi lên như một kênh đầu tư thay thế đáng chú ý, tương tự vai trò trú ẩn của vàng trước đây.

Dù các biện pháp siết giao dịch và nâng ký quỹ đã phần nào hạ nhiệt sự cuồng nhiệt, giới phân tích cho rằng xu hướng dòng tiền đổ vào kim loại khó sớm đảo chiều. Khi Trung Quốc vừa là trung tâm tiêu thụ, vừa là điểm neo đầu cơ, mọi biến động trên các sàn giao dịch nước này nhiều khả năng sẽ tiếp tục khuếch đại dao động giá trên thị trường kim loại toàn cầu trong thời gian tới.