Thị trường năng lượng toàn cầu đang đứng trước những biến động sâu rộng, khi các chính sách quốc gia và xu hướng tiêu dùng thay đổi nhanh chóng. Chính sách bảo hộ dưới thời cựu Tổng thống Trump đã từng định hình ngành năng lượng Mỹ, trong khi Trung Quốc tiếp tục mở rộng chiến lược phát triển vượt ra khỏi mô hình tăng trưởng dựa trên xuất khẩu. Trong bối cảnh này, khí đốt đang dần khẳng định vai trò trung tâm, không chỉ ở Mỹ mà còn trên quy mô toàn cầu, với tiềm năng thay thế các nhiên liệu hóa thạch khác như than đá và dầu mỏ.

Khí đốt đã góp phần làm giảm đáng kể sự phụ thuộc vào than đá tại Mỹ. Với lợi thế về hiệu suất và mức độ ô nhiễm thấp hơn, nhiên liệu này được coi là một "người hùng thầm lặng" trong cuộc chuyển đổi năng lượng. Mặc dù không hoàn toàn sạch như năng lượng tái tạo, khí đốt vẫn vượt trội hơn than đá về mức độ thân thiện với môi trường. Trong thập kỷ qua, khí đốt đã thay thế đáng kể than đá trong lưới điện tại nhiều quốc gia phát triển như Nhật Bản, Hàn Quốc, Canada và Ba Lan. Tại Mỹ, khí đốt hiện cung cấp khoảng 30% tổng sản lượng điện toàn cầu, với mức tăng trưởng ấn tượng 876 terawatt-giờ từ năm 2010 đến năm 2023, vượt xa cả năng lượng gió và mặt trời cộng lại.

Tuy nhiên, câu hỏi đặt ra là liệu khí đốt có thể lặp lại thành công này tại các thị trường đang phát triển ở Châu Á, nơi vẫn phụ thuộc lớn vào than đá như Trung Quốc, Ấn Độ, Indonesia, Pakistan và Việt Nam? Câu trả lời không đơn giản. Khí đốt khó có thể thay thế hoàn toàn than đá tại đây, nhưng điều đó không có nghĩa là nó không gây áp lực lên các nguồn nhiên liệu hóa thạch khác, đặc biệt là dầu mỏ.

Giá cả và tiềm năng cạnh tranh của khí đốt

Một trong những yếu tố chính thúc đẩy sự chuyển đổi sang khí đốt là giá cả. Dù chúng ta thường định giá nhiên liệu hóa thạch bằng tấn, thùng hoặc mét khối, nhưng điều thực sự quan trọng là chi phí năng lượng mà chúng cung cấp. Tại Mỹ, nơi một phần lớn khí đốt là sản phẩm phụ từ khai thác dầu đá phiến, giá khí đốt đã giảm xuống mức gần như bằng không, thậm chí âm tại một số trung tâm định giá như Waha Hub. Điều này khiến chi phí vận hành các nhà máy điện khí đốt tại Mỹ thấp hơn 38% so với nhà máy than đá, tạo sức ép không nhỏ lên ngành than.

Tuy nhiên, tại Châu Á, tình hình lại rất khác. Các quốc gia như Trung Quốc và Ấn Độ sở hữu lượng than nội địa dồi dào nhưng lại có trữ lượng khí đốt hạn chế. Quá trình hóa lỏng và vận chuyển khí tự nhiên từ các nhà cung cấp quốc tế khiến giá khí đốt tại Châu Á cao gấp nhiều lần so với Mỹ, làm giảm sức cạnh tranh của nó trong lưới điện khu vực. Hiện nay, khí đốt chỉ chiếm khoảng 3% sản lượng điện tại Trung Quốc và Ấn Độ, so với mức 40% tại Mỹ và Nga.

Sự chuyển đổi sang khí đốt trong giao thông và vận tải

Dù không có nhiều chỗ đứng trong lưới điện Châu Á, khí đốt đang tạo dấu ấn mạnh mẽ trong lĩnh vực giao thông vận tải. Dưới dạng khí nén tự nhiên (CNG), khí đốt trở thành một lựa chọn kinh tế hơn so với dầu diesel hoặc xăng. Tại Ấn Độ, chi phí tạo ra một megajoule năng lượng từ CNG chỉ bằng một nửa so với dầu diesel và một phần ba so với xăng. Điều này thúc đẩy sự chuyển đổi từ động cơ chạy bằng dầu diesel sang CNG trong các phương tiện như xe buýt và xe tải lớn.

Tại Trung Quốc, sự thay đổi này càng rõ nét hơn. Tỷ lệ xe tải lớn sử dụng dầu diesel đã giảm mạnh từ 93% vào năm 2021 xuống còn 54% năm nay, nhờ các chính sách hỗ trợ và chương trình đổi xe cũ lấy tiền mặt. Không chỉ dừng lại ở giao thông đường bộ, khí đốt còn đang dần trở thành lựa chọn nhiên liệu chính cho các tàu vận tải biển, với ngày càng nhiều xưởng đóng tàu trang bị động cơ sử dụng khí LNG.

Tương lai của khí đốt trong chuyển đổi năng lượng

Những gì khí đốt đã đạt được tại Mỹ và Châu Âu trong việc thay thế than đá là minh chứng rõ ràng cho tiềm năng của nó trong việc hỗ trợ quá trình chuyển đổi năng lượng. Dù gặp nhiều thách thức tại Châu Á, khí đốt vẫn đang tìm cách mở rộng thị phần thông qua các lĩnh vực khác như giao thông vận tải và vận tải biển. Với sự phát triển của công nghệ và các chính sách hỗ trợ, khí đốt có thể đóng vai trò quan trọng trong việc giảm sự phụ thuộc vào dầu mỏ và than đá tại các nền kinh tế lớn của Châu Á trong thập kỷ tới.

>>>Xem thêm:

Giá dầu brent hôm nay

Giá dầu thế giới wti hôm nay