Trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị leo thang và chuỗi cung ứng toàn cầu đang được tái cấu trúc, thị trường hàng hóa đang trải qua một sự dịch chuyển mang tính bước ngoặt.

Theo Bloomberg, các nền kinh tế lớn trên thế giới đang rời bỏ mô hình chuỗi cung ứng đa dạng vốn duy trì suốt nhiều thập kỷ, để chuyển sang cách tiếp cận “phòng ngừa”, chấp nhận chi phí cao hơn. Trọng tâm của sự thay đổi này là việc các quốc gia bắt đầu xây dựng các kho dự trữ chiến lược quy mô lớn nhằm ứng phó với rủi ro chiến tranh, gián đoạn vận tải hay phong tỏa địa chính trị. Xu hướng ưu tiên an ninh này đang tái định hình cán cân cung - cầu của nhiều loại hàng hóa, từ dầu mỏ đến các kim loại hiếm.

Trong xu hướng này, năng lượng và kim loại chiến lược đã trở thành trọng tâm của làn sóng tích trữ. Michael Haigh, Trưởng bộ phận Nghiên cứu Hàng hóa Toàn cầu tại Societe Generale, cho biết một số quốc gia có thể đã tích trữ khoảng 1,4 tỷ thùng dầu. Quy mô “khổng lồ” này đủ để duy trì hoạt động trong hàng trăm ngày nếu chuỗi cung ứng bị gián đoạn hoàn toàn. Trong khi đó, dưới các thay đổi về mục tiêu an ninh quốc gia, giá các kim loại quan trọng sử dụng trong lĩnh vực quân sự như vonfram và coban cũng có những biến động mạnh. Trong năm 2025, giá vonfram và coban lần lượt tăng 229% và 120%.

Các nhà phân tích cho rằng sự dịch chuyển này đang mở ra một xu hướng đầu tư mới. Một mặt là phân bổ vào vàng gắn với xu thế “phi đô la hóa”, mặt còn lại là nắm giữ dài hạn kim loại dựa trên nhu cầu an ninh quốc gia. Các ngân hàng trung ương ngày càng coi vàng là công cụ phòng ngừa rủi ro tín dụng cốt lõi, trong bối cảnh chi tiêu quốc phòng gia tăng mạnh, ông Trump đề xuất nâng ngân sách quốc phòng Mỹ thêm 50% lên 1.500 tỷ USD, điều này thúc đẩy thị trường hàng hóa bước vào một chu kỳ mới, nơi rủi ro địa chính trị giữ vai trò chi phối.

Từ “hiệu quả kinh tế”sang “phòng ngừa”

Trong bối cảnh toàn cầu thiếu vắng niềm tin, hiệu quả kinh tế đang nhường chỗ cho ưu tiên đảm bảo an ninh. Nhà bình luận Bloomberg Merryn Somerset Webb cho rằng thời kỳ nắm giữ trái phiếu Kho bạc Mỹ, hưởng lãi suất và tin rằng đồng USD luôn có thể mua được mọi thứ đã qua. Lập luận này rất rõ ràng rằng cần phải nắm giữ tài sản vật chất, và phải hành động ngay từ bây giờ.

Điều này thể hiện rõ nhất ở dầu mỏ. Michael Haigh phân tích rằng một số quốc gia không chỉ đang sở hữu trữ lượng khoảng 1,4 tỷ thùng dầu mà thậm chí còn có thể lên kế hoạch nâng con số này lên 2 tỷ thùng.

Mỹ cũng đang củng cố an ninh năng lượng theo cách tương tự. Những động thái của Mỹ đối với Venezuela, cùng sự quan tâm ngày càng lớn tới tài nguyên tại Greenland, cho thấy nỗ lực xây dựng lợi thế an ninh dài hạn bằng cách kiểm soát nguồn tài nguyên ngay từ gốc.

Tác động lên giá kim loại

Phạm vi tích trữ đã vượt xa lĩnh vực năng lượng. Nếu dầu mỏ gắn với an ninh năng lượng, thì kim loại công nghiệp và kim loại hiếm lại đóng vai trò then chốt đối với an ninh kinh tế và an ninh quốc gia.

Michael Haigh đưa ra một giả định then chốt: nếu các quốc gia nhập khẩu nickel, kẽm, chì, nhôm, bạc và đồng quyết định tích trữ các kim loại này giống như cách họ tích trữ dầu, giá cả sẽ “tăng vọt lên trời”. Trên thực tế, do thiếu đầu tư trong suốt một thập kỷ qua, nhiều thị trường kim loại đã ở trạng thái thâm hụt.

Theo Wall Street News, một báo cáo của Chứng khoán Chiết Giang đã củng cố thêm xu hướng này. Báo cáo cho rằng việc tích trữ vật liệu chiến lược xuất phát từ lo ngại an ninh đang thúc đẩy quá trình tái định giá các kim loại sử dụng trong lĩnh vực quân sự. Từ tháng 1 đến tháng 11/2025, giá kim loại cơ bản toàn cầu tăng 15%, nhưng mức tăng của một số kim loại gắn chặt với nhu cầu quân sự là đặc biệt nổi bật:

• Vonfram (vật liệu giáp): tăng 229%

• Coban (năng lượng cho drone/bộ khung trợ lực): tăng 120%

• Đồng (trung tâm dữ liệu AI/vật tư quân sự nền tảng): tăng 42%

Ngoài nhu cầu công nghiệp truyền thống, việc xây dựng hạ tầng trí tuệ nhân tạo, mở rộng lưới và sự gia tăng mạnh của ngân sách quốc phòng (Mỹ dự kiến nâng lên 1.500 tỷ USD) đang làm trầm trọng thêm tình trạng mất cân đối cung - cầu.

Ngân hàng trung ương mua vàng và phi đô la hóa

Không chỉ hàng hóa vật chất, vị thế của vàng như một tài sản dự trữ cũng đang trải qua những thay đổi mang tính cấu trúc.

Theo phân tích của Chứng khoán Chiết Giang, xu hướng “phi đô la hóa” toàn cầu đang làm thay đổi cách thị trường định giá vàng. Số liệu của IMF cho thấy tỷ trọng đồng USD trong dự trữ ngoại hối toàn cầu đã giảm xuống còn 56,92%. Trước rủi ro tín dụng gia tăng của trái phiếu Kho bạc Mỹ và nguy cơ trừng phạt địa chính trị ngày càng lớn, các ngân hàng trung ương trên thế giới đang đẩy nhanh việc dịch chuyển dự trữ từ USD sang vàng.

Michael Haigh cho biết nhiều ngân hàng trung ương đặt mục tiêu nâng tỷ trọng vàng lên 20% tổng dự trữ, trong khi phần lớn hiện vẫn còn cách rất xa mục tiêu này. Ông ước tính rằng nếu 50 ngân hàng trung ương lớn nhất còn thiếu vàng chỉ cần tăng thêm 1% tỷ trọng vàng, điều đó cũng đủ để đẩy giá vàng tăng thêm khoảng 1.000 USD/ounce.

Chứng khoán Chiết Giang cho rằng logic định giá vàng đã chuyển từ việc phụ thuộc vào lãi suất thực sang bị chi phối bởi nhu cầu của khu vực chính thức và phần bù rủi ro địa chính trị. Theo khảo sát từ ngân hàng trung ương đạt 95% kỳ vọng tiếp tục tăng dự trữ vàng, và lực mua này chính là nền tảng cho xu hướng tăng trung - dài hạn của giá vàng.