Nhìn lại năm 2025, kinh tế toàn cầu trải qua một giai đoạn chuyển động mạnh, được định hình bởi căng thẳng địa chính trị, chủ nghĩa bảo hộ thương mại gia tăng và những đột phá công nghệ mang tính cấu trúc. Trật tự kinh tế quốc tế vốn dựa trên toàn cầu hóa, thương mại đa phương và uy tín của đồng USD tiếp tục suy yếu, trong khi các động lực tăng trưởng mới vẫn chưa đủ ổn định để thay thế hoàn toàn.

Cơn bão thuế quan làm gia tăng phân mảnh chuỗi cung ứng toàn cầu

Việc Tổng thống Mỹ Donald Trump quay lại Nhà Trắng và tái khởi động chính sách thuế quan mạnh tay được xem là cú sốc lớn nhất đối với kinh tế thế giới trong năm 2025. Mỹ áp thuế cơ bản 10% lên toàn bộ hàng nhập khẩu và triển khai “thuế đối ứng” theo từng quốc gia, đẩy thuế suất hiệu dụng bình quân lên mức cao nhất kể từ năm 1934. Chủ nghĩa bảo hộ từ khẩu hiệu đã trở thành chi phí hiện hữu, làm suy yếu hệ thống thương mại đa phương do WTO dẫn dắt. Trong bối cảnh đó, các chuỗi cung ứng toàn cầu bị chia cắt, doanh nghiệp đa quốc gia đẩy mạnh chiến lược “Trung Quốc +1” và nội địa hóa sản xuất, kéo theo rủi ro suy giảm hiệu quả kinh tế toàn cầu trong dài hạn.

AI trở thành động lực tăng trưởng mới nhưng đi kèm rủi ro quản trị

Năm 2025 chứng kiến làn sóng đầu tư khổng lồ vào trí tuệ nhân tạo, với tổng chi tiêu toàn cầu ước khoảng 1,5 nghìn tỷ USD. AI bước vào giai đoạn “mô hình lớn” và “ứng dụng thực tế”, bắt đầu thay thế một phần lao động văn phòng, tác động sâu rộng đến vận hành doanh nghiệp, chuỗi cung ứng và thị trường lao động. Tuy nhiên, song hành với tiềm năng là những lo ngại về bong bóng đầu tư, bản quyền, thông tin sai lệch và an ninh công nghệ. Cạnh tranh quốc tế về quản trị AI ngày càng gay gắt, buộc các quốc gia lớn phải tìm kiếm khung pháp lý và cơ chế kiểm soát chung.

Giá vàng tăng vọt phản ánh sự lung lay của uy tín USD

Trong bối cảnh xung đột địa chính trị kéo dài và niềm tin vào đồng USD suy giảm, vàng trở thành tài sản trú ẩn hàng đầu. Giá vàng toàn cầu vượt mốc 4.000 USD/ounce, phản ánh xu hướng tái định giá tài sản phi rủi ro. Trái phiếu Mỹ không còn giữ vai trò “neo an toàn tuyệt đối” như trước, khi lợi suất biến động mạnh do lo ngại lạm phát và thâm hụt ngân sách. Đồng thời, hệ thống “dầu mỏ – USD” xuất hiện dấu hiệu nới lỏng cấu trúc, với các giao dịch năng lượng bắt đầu được thanh toán bằng nhiều đồng tiền và hình thức khác nhau.

Chính sách tiền tệ và tài khóa đối mặt giới hạn

Cục Dự trữ Liên bang Mỹ bắt đầu chu kỳ hạ lãi suất vào nửa cuối năm 2025, nhưng hiệu quả kích thích thị trường bị hạn chế bởi bất ổn chính sách và nợ công cao. Không chỉ Mỹ, các nền kinh tế lớn như châu Âu và Nhật Bản cũng dần cạn dư địa chính sách, trong khi lạm phát dai dẳng và áp lực tái cấp vốn khiến việc điều hành vĩ mô trở nên khó khăn. IMF cảnh báo nhiều nền kinh tế mới nổi và thu nhập thấp đang đối mặt rủi ro bền vững nợ nghiêm trọng.

Stablecoin và tiền kỹ thuật số bước vào giai đoạn cạnh tranh toàn cầu

Năm 2025 đánh dấu bước ngoặt khi stablecoin trở thành một phần của hạ tầng tài chính toàn cầu, với quy mô thanh toán xuyên biên giới vượt 5 nghìn tỷ USD. Các nền kinh tế lớn đẩy nhanh xây dựng khung pháp lý, trong khi ngân hàng trung ương tăng tốc phát triển tiền kỹ thuật số (CBDC). Cuộc đua tiền tệ số không chỉ mang ý nghĩa công nghệ mà còn liên quan trực tiếp đến chủ quyền tiền tệ, ổn định tài chính và cấu trúc hệ thống thanh toán quốc tế trong tương lai.

Kết luận

Tổng thể, năm 2025 phản ánh rõ giai đoạn quá độ của kinh tế toàn cầu: trật tự cũ suy yếu, trật tự mới chưa hoàn thiện. Năm từ khóa trên cho thấy thế giới đang bước vào một chu kỳ cạnh tranh khốc liệt hơn, phân mảnh hơn, nhưng cũng mở ra không gian tái cấu trúc cho các quốc gia và doanh nghiệp có khả năng thích ứng nhanh và chiến lược dài hạn.