Hãng vận tải biển MSC triển khai tuyến thương mại mới nhằm né tránh Eo biển Hormuz, trong bối cảnh căng thẳng Mỹ–Iran khiến chuỗi cung ứng toàn cầu đối mặt rủi ro gián đoạn nghiêm trọng.

Tuyến vận tải thay thế trong bối cảnh rủi ro leo thang

Hãng tàu container lớn nhất thế giới MSC (Mediterranean Shipping Company) vừa công bố kế hoạch mở tuyến thương mại mới nhằm tránh đi qua Eo biển Hormuz – tuyến hàng hải trọng yếu hiện đang chịu ảnh hưởng từ các biện pháp phong tỏa của cả Mỹ và Iran.

Động thái này diễn ra khi tình hình an ninh tại khu vực ngày càng phức tạp, khiến hoạt động vận chuyển qua Hormuz trở nên rủi ro và kém ổn định. Các hãng tàu buộc phải tìm giải pháp thay thế để duy trì dòng chảy thương mại, dù chi phí và thời gian vận chuyển có thể gia tăng đáng kể.

Mô hình vận tải kết hợp: đường biển – đường bộ

Theo kế hoạch, tuyến mới sẽ kết nối châu Âu với Trung Đông thông qua hành trình đa phương thức. Tuyến thương mại này sẽ bắt đầu hoạt động từ ngày 10/5.

Hàng hóa sẽ xuất phát từ Antwerp (Bỉ), đi qua các điểm trung chuyển tại Đức, Italy, Lithuania và Tây Ban Nha, trước khi di chuyển qua Kênh đào Suez vào Biển Đỏ.

Các tàu sẽ cập cảng Jeddah và King Abdullah tại Saudi Arabia. Từ đây, hàng hóa được vận chuyển bằng đường bộ xuyên qua lãnh thổ nước này, đi qua thủ đô Riyadh để tới cảng Dammam ở bờ Đông, với tổng chiều dài hành trình khoảng 1.300 km.

Tại Dammam, hàng hóa tiếp tục được chuyển sang các tàu nhỏ hơn để đi sâu vào khu vực Vịnh Ba Tư, kết nối với các trung tâm logistics lớn như Abu Dhabi và Jebel Ali (Dubai), nơi tập trung nhiều khu công nghiệp và doanh nghiệp đa quốc gia vốn phụ thuộc vào tuyến Hormuz.

Chuỗi cung ứng toàn cầu chịu áp lực tái cấu trúc

Việc Eo biển Hormuz bị hạn chế nghiêm trọng sau các động thái quân sự và phong tỏa đã buộc ngành vận tải biển phải điều chỉnh chiến lược. Các giải pháp thay thế trên đất liền tuy khả thi nhưng đi kèm chi phí cao hơn, thời gian kéo dài và lượng phát thải carbon lớn hơn.

Các cảng ngoài Hormuz, đặc biệt tại Oman và bờ Đông UAE, đang ghi nhận lượng container chuyển hướng tăng mạnh, kéo theo nhu cầu vận tải đường bộ gia tăng. Trước MSC, các “ông lớn” như Hapag-Lloyd AG và A.P. Moller-Maersk cũng đã triển khai các tuyến vận tải kết hợp từ tháng 3 nhằm thích ứng với tình hình mới.

Theo MSC, tuyến mới được xây dựng để đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng trong bối cảnh khu vực Trung Đông đối mặt với “những thách thức chưa từng có”.

Căng thẳng địa chính trị tiếp tục phủ bóng thị trường

Bối cảnh triển khai tuyến vận tải mới gắn liền với diễn biến căng thẳng tại Trung Đông, khi lệnh ngừng bắn giữa Mỹ và Iran vẫn chưa ổn định. Cuối tuần vừa rồi, Tổng thống Donald Trump cho biết đang xem xét đề xuất mới từ Tehran nhưng tỏ ra hoài nghi về khả năng đạt được thỏa thuận.

Theo chỉ đạo từ Tổng thống Donald Trump vào cuối tuần, Hải quân Mỹ đang triển khai một chiến dịch mang tên “Dự án Tự do”. Chiến dịch này sử dụng các tàu khu trục trang bị tên lửa dẫn đường, hơn 100 máy bay cùng nhiều thiết bị không người lái nhằm hỗ trợ các tàu bị mắc kẹt rời khỏi Eo biển Hormuz. Tuy nhiên, mức độ can thiệp cụ thể của Mỹ vẫn chưa rõ ràng; theo một bài viết từ Axios, chiến dịch hiện mới chỉ được triển khai ở quy mô hạn chế.

Các quan chức Mỹ cho biết chưa tồn tại một kế hoạch tổng thể cho việc hộ tống tàu thuyền qua Hormuz. Hải quân Mỹ chủ yếu cung cấp hướng dẫn để các tàu tự tránh rủi ro, đồng thời duy trì trạng thái sẵn sàng can thiệp nếu xảy ra tấn công.

Đô đốc Brad Cooper thuộc Bộ Chỉ huy Trung ương Mỹ (CENTCOM) cho biết lực lượng Mỹ đã phá hủy 6 tàu nhỏ của Iran có ý định cản trở hoạt động hàng hải tại khu vực này, theo Reuters.

Cùng ngày, Iran cảnh báo sẽ tấn công bất kỳ tàu chiến Mỹ nào tiến gần eo biển Hormuz, theo hãng thông tấn Tasnim. Trong khi đó, phía Mỹ bác bỏ thông tin từ truyền thông Iran cho rằng Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đã phóng tên lửa vào tàu chiến Mỹ.

Nhà Trắng nhận định rằng các biện pháp phong tỏa hiện tại đang gây sức ép đáng kể lên nền kinh tế Iran, đặc biệt là làm suy giảm hoạt động xuất khẩu dầu, từ đó buộc Tehran phải nhượng bộ.

Một số nguồn tin cho rằng Iran đã bắt đầu hạn chế khai thác dầu do lo ngại thiếu không gian lưu trữ. Tuy vậy, giới phân tích nhận định nước này có nhiều kinh nghiệm ứng phó với các tình huống tương tự, và có thể chủ động cắt giảm sản lượng từ sớm để tránh tình trạng quá tải kho chứa.

Nguồn: VnEconomy