Thị trường năng lượng toàn cầu mở tuần trong trạng thái “căng như dây đàn” sau loạt không kích của Mỹ nhằm vào Iran cuối tuần qua. Cú sốc địa chính trị này ngay lập tức thổi bùng lo ngại về nguy cơ gián đoạn tại eo biển Hormuz – tuyến vận chuyển dầu thô chiến lược của thế giới. 

Nguy cơ xung đột toàn diện và cú sốc nguồn cung

Vandana Hari – CEO Vanda Insights – cảnh báo thế giới có thể đang tiến gần đến một cuộc đối đầu quân sự quy mô lớn giữa Mỹ và Iran. Theo bà, nếu Tehran và các lực lượng ủy nhiệm tiến hành các đợt trả đũa liên tiếp trong nhiều ngày, thị trường dầu có thể phải đối mặt với kịch bản xấu nhất: gián đoạn nghiêm trọng các dòng chảy dầu thô từ Trung Đông.

Bà nhấn mạnh chỉ khi Mỹ đảm bảo được an toàn cho các tàu chở dầu qua Hormuz, thị trường mới tránh khỏi tình trạng hỗn loạn thực sự.

Eo biển Hormuz – điểm nghẽn sống còn của thương mại dầu mỏ

Hormuz, nằm giữa Oman và Iran, được xem là “yết hầu” của thị trường năng lượng toàn cầu. Trong năm 2025, khoảng 13 triệu thùng dầu/ngày – tương đương 31% lượng dầu vận chuyển bằng đường biển thế giới – đi qua khu vực này.

Đây là tuyến xuất khẩu then chốt của Saudi Arabia, Iraq, UAE và Iran ra biển Ả Rập. Vì vậy, bất kỳ sự gián đoạn nào cũng có thể lập tức gây chấn động giá dầu quốc tế.

Ngày 1/3, Iran tuyên bố đóng cửa eo biển Hormuz và cảnh báo không đảm bảo an toàn cho tàu thuyền trong khu vực, khiến rủi ro càng gia tăng.

Thị trường lo không chỉ mất dầu Iran mà là phong tỏa toàn tuyến

Bob McNally – Chủ tịch Rapidan Energy Group – nhận định tình hình hiện nay là “sự leo thang cực kỳ nghiêm trọng” đối với thị trường dầu khí. Ông từng cảnh báo xác suất xung đột Mỹ – Iran có thể lên tới 75% và hiện tại những rủi ro đó đang trở thành hiện thực.

Các kịch bản được đặt ra trải từ gián đoạn cục bộ đến phong tỏa hoàn toàn Hormuz. Saul Kavonic (MST Marquee) cho rằng thị trường đang phải tính đến khả năng mất ít nhất 2 triệu thùng/ngày từ Iran, hoặc thậm chí là các cuộc tấn công vào hạ tầng năng lượng khu vực. Trong kịch bản cực đoan nhất, hoạt động vận tải qua Hormuz có thể bị đình trệ tạm thời.

Nếu Iran cảm thấy đối mặt với mối đe dọa sống còn, khả năng phong tỏa eo biển là điều không thể loại trừ. Kavonic cảnh báo cú sốc khi đó có thể lớn gấp ba lần thời kỳ cấm vận dầu mỏ Arab và Cách mạng Iran cuối thập niên 1970, đẩy giá dầu lên vùng ba chữ số và khiến giá LNG quay lại đỉnh năm 2022.

Giá dầu phản ứng mạnh, mốc 100 USD/thùng được nhắc tới

Tâm lý hoảng loạn đã phần nào phản ánh trong phiên sáng 2/3 (giờ Hà Nội). Giá dầu thô WTI tăng 5,55 USD lên 72,57 USD/thùng; dầu Brent tăng 6,54 USD lên 79,41 USD/thùng – tương đương mức tăng hơn 8%.

Diễn biến này xảy ra trong bối cảnh các cuộc không kích quy mô lớn của Mỹ và Israel được cho là đã khiến Lãnh tụ Tối cao Iran Ali Khamenei cùng nhiều quan chức cấp cao thiệt mạng, làm dấy lên tình trạng bất ổn chính trị sâu sắc trong nước.

Trong khi chưa rõ ai sẽ kiểm soát bộ máy điều hành tại quốc gia sản xuất dầu lớn thứ tư OPEC, thị trường đang phải định giá đồng thời rủi ro địa chính trị và nguy cơ gián đoạn nguồn cung. Nhiều chuyên gia cảnh báo nếu Hormuz bị phong tỏa trong thời gian đáng kể, giá dầu hoàn toàn có thể vượt 100 USD/thùng.

3,3 triệu thùng/ngày của Iran đứng trước nguy cơ sụp đổ

Andy Lipow – Chủ tịch Lipow Oil Associates – cho biết riêng xuất khẩu dầu của Iran, hiện khoảng 3,3 triệu thùng/ngày, có thể sụp đổ do bất ổn nội bộ, đình công lao động và rủi ro tại các cảng.

UBS nhận định tốc độ khôi phục lưu thông qua Hormuz và mức độ đáp trả của Tehran sẽ là yếu tố then chốt quyết định hướng đi của giá dầu trong những ngày tới.

Trong bối cảnh đó, thị trường dầu mỏ đang bước vào giai đoạn biến động mạnh nhất trong nhiều năm, với mọi kịch bản – từ gián đoạn hạn chế đến cú sốc nguồn cung toàn diện – đều đang được đặt lên bàn cân.