Dù Tổng thống Trump gây sức ép thay thế Chủ tịch Jerome Powell, trở ngại chính cho việc hạ lãi suất lại là sự chia rẽ nội bộ Fed. Bất đồng dự kiến kéo dài sang năm 2026, đe dọa văn hóa đồng thuận và tính độc lập của cơ quan này.

Chia rẽ nội bộ: "Hòn đá tảng" ngáng đường giảm lãi suất

Trong bối cảnh Tổng thống Mỹ Donald Trump đang gia tăng sức ép nhằm thay thế Chủ tịch Jerome Powell, giới quan sát nhận định rằng trở ngại thực sự đối với lộ trình hạ lãi suất không nằm ở chiếc ghế lãnh đạo, mà chính là sự chia rẽ sâu sắc chưa từng có trong nội bộ Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed). Theo Wall Street Journal, dù ông Powell đưa ra quyết định nào vào tháng 12 tới – tạm dừng hay tiếp tục cắt giảm – ông cũng sẽ phải đối mặt với làn sóng bất đồng ở mức độ kỷ lục trong gần 8 năm nhiệm kỳ.

Sự phân hóa này nghiêm trọng đến mức các chuyên gia dự báo sẽ có ít nhất ba lá phiếu bất đồng trong cuộc họp sắp tới, phá vỡ truyền thống đồng thuận cao vốn được duy trì suốt hơn 30 năm qua. Ông Krishna Guha, chuyên gia tại Evercore ISI, cảnh báo: "Quy trình ra quyết định dường như đang bị phá vỡ, và chúng ta có nguy cơ bước sang năm 2026 với một ủy ban bị chia rẽ sâu sắc". Điều này đặt ra nghi vấn lớn về việc liệu một Chủ tịch Fed mới do ông Trump bổ nhiệm có thực sự giải quyết được bài toán lãi suất hay không.

Cấu trúc quyền lực và cơ chế ra quyết định tại Fed

Để hiểu rõ hơn về thách thức này, cần nhìn vào cơ chế hoạt động của Fed. Chủ tịch Fed, dù là gương mặt đại diện, không có quyền đơn phương quyết định lãi suất. Thống đốc Christopher Waller ví von vai trò này giống như một "tiền vệ chính" trong bóng bầu dục, người phải thuyết phục cả đội cùng thực hiện chiến thuật. Các quyết định lãi suất phải được thông qua bởi đa số thành viên trong Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC), nơi quy tụ các thống đốc do Tổng thống bổ nhiệm và các chủ tịch Fed khu vực độc lập.

Thực tế cho thấy, dù Fed đã thực hiện hai đợt cắt giảm lãi suất vào tháng 9 và 10, đưa lãi suất về mức 3,75-4%, nhưng sự đồng thuận đang rạn nứt. Một nhóm đông các chủ tịch Fed khu vực đã bày tỏ sự phản đối rõ ràng đối với đợt cắt giảm thứ ba vào tháng 12. Sự thiếu hụt dữ liệu then chốt do chính phủ đóng cửa càng làm trầm trọng thêm những bất đồng này, khiến việc tìm tiếng nói chung trở nên khó khăn hơn bao giờ hết.

Bài toán nan giải giữa lạm phát và việc làm

Nguyên nhân sâu xa của sự chia rẽ nằm ở tác động kép từ các chính sách của Tổng thống Trump. Các biện pháp về thương mại và nhập cư dường như đang tạo ra hiệu ứng trái chiều: vừa làm suy yếu tăng trưởng việc làm, vừa đẩy giá cả leo thang. Hệ quả là, Fed bị giằng xé giữa hai mục tiêu: hỗ trợ thị trường lao động hay kiềm chế lạm phát. Một số quan chức lo ngại lạm phát sẽ neo ở mức 3% thay vì mục tiêu 2%, do đó họ muốn thấy thêm bằng chứng rõ ràng trước khi ủng hộ nới lỏng chính sách tiền tệ.

Nếu ông Powell không thể thuyết phục các đồng nghiệp gác lại những lo ngại này, văn hóa đồng thuận được xây dựng từ thời Alan Greenspan sẽ đứng trước nguy cơ sụp đổ. Những tín hiệu chính sách từ Fed sẽ trở nên khó đoán định hơn, gây bất ổn cho thị trường tài chính toàn cầu.

Tính độc lập của Fed trước áp lực chính trị

Vấn đề càng trở nên phức tạp khi tính độc lập của Fed đang bị đe dọa. Các cựu quan chức lo ngại rằng nếu việc thay thế ông Powell không mang lại kết quả như ý, chính quyền ông Trump có thể áp dụng các biện pháp mạnh tay hơn, như sa thải các chủ tịch Fed khu vực hoặc thay đổi nhân sự nòng cốt. Vụ việc bãi nhiệm Thống đốc Lisa Cook đang được Tòa án Tối cao xem xét là một ví dụ điển hình cho những nỗ lực can thiệp này.

Bên cạnh đó, sự xuất hiện của các quan điểm chính trị hóa trong các cuộc tranh luận về chính sách tiền tệ cũng là một tín hiệu đáng báo động. Trong khi Thống đốc Waller cho rằng mức độ bất đồng nhất định là lành mạnh, ông Donald Kohn cảnh báo rằng nếu sự phân hóa đi theo đường ranh đảng phái, đó sẽ là dấu hiệu cho thấy chính trị chứ không phải kinh tế đang chi phối các quyết định của Fed.

Theo Vietstock