Cảng Odesa, một trong những tuyến xuất khẩu nông sản quan trọng nhất của Ukraine, liên tục bị gián đoạn bởi các cuộc tấn công của Nga. 

Hoạt động tại cảng Odesa gần như tê liệt vì các cuộc tấn công

Theo tờ báo Financial Times, trong tháng 7 có khoảng 15 tàu mỗi ngày cập các cảng Odesa, nhưng đến cuối tháng, con số này đã giảm xuống chỉ còn 1 - 2 tàu mỗi ngày. Theo Kpler, công ty dữ liệu và phân tích thị trường toàn cầu cho biết, sang tháng 8, hoạt động tàu thuyền tại khu vực này gần như đã ngừng hoàn toàn.

Nguyên nhân chủ yếu bởi rủi ro vận tải biển đang tăng mạnh, sau khi các cuộc tấn công nhằm vào cơ sở hạ tầng cảng và tàu dân sự ngày càng gia tăng. Theo ông Dmytro Barinov, người đứng đầu Hiệp hội Cảng Ukraine, ngay cả những công ty có khả năng chi trả mức phí bảo hiểm đắt đỏ cũng không muốn đặt thủy thủ đoàn của mình vào tình thế nguy hiểm. 

Lloyd’s List, hãng thông tin và phân tích chuyên ngành hàng hải, đã mô tả Biển Đen là một trong những khu vực nguy hiểm nhất thế giới đối với hoạt động vận tải thương mại, với ít nhất 23 thuyền viên được cho là đã thiệt mạng trong các cuộc tấn công chỉ riêng trong tháng 7.

Vụ mùa mới đối mặt áp lực khi ngũ cốc không thể xuất khẩu

Sự gián đoạn của hoạt động xuất khẩu bằng đường biển diễn ra vào thời điểm đặc biệt nhạy cảm đối với ngành nông nghiệp Ukraine, khi vụ mùa mới bắt đầu được đưa ra thị trường. Mặc dù đất nông nghiệp chịu ảnh hưởng từ các cuộc tấn công, nhưng điều kiện thời tiết thuận lợi vẫn được kỳ vọng sẽ hỗ trợ một vụ thu hoạch tốt. Tuy nhiên, thách thức lớn nhất hiện nay không còn nằm ở khâu sản xuất, mà là làm thế nào đưa ngũ cốc đến được với khách hàng quốc tế.

Tình hình càng trở nên phức tạp khi Ukraine vẫn còn lượng tồn kho vụ cũ rất lớn. Ông Barinov ước tính Ukraine hiện vẫn còn ít nhất 10 triệu tấn nông sản của vụ trước chưa được nông dân bán ra và chưa được các thương nhân xuất khẩu. Việc vụ mùa mới được đưa vào thị trường trong bối cảnh các cảng ngừng hoạt động có thể làm gia tăng mạnh áp lực lên hệ thống kho chứa, trong khi Ukraine không có đủ công suất để lưu trữ khối lượng lớn như vậy trong thời gian dài.

Các tuyến vận chuyển thay thế chưa thể bù đắp vai trò của cảng Biển Đen

Ukraine đang tìm cách mở rộng các tuyến xuất khẩu thay thế, bao gồm việc tăng thêm năng lực vận chuyển bằng đường sắt tới các khu vực biên giới phía Tây. Tuy nhiên, những tuyến này không thể thay thế hoàn toàn các cảng Biển Đen, cũng như không đủ khả năng xử lý toàn bộ tiềm năng xuất khẩu nông sản của nước này. 

Ông Andriy Stavnitser, Giám đốc điều hành TIS, doanh nghiệp khai thác cảng tư nhân lớn nhất Ukraine, cho biết: “Chúng tôi cần các cảng.”

Đóng cửa cảng kéo dài có thể gây tác động lớn đến kinh tế Ukraine

Hệ quả của việc các cảng ngừng hoạt động kéo dài có thể lan rộng vượt ra ngoài lĩnh vực nông nghiệp. Theo các nhà kinh tế được Financial Times dẫn lời, việc đóng cửa hoàn toàn các cảng Biển Đen của Ukraine có thể khiến nền kinh tế nước này thiệt hại khoảng 1 - 1,5% GDP. 

Ông Stavnitser cũng cảnh báo rằng việc một trong những nhà sản xuất ngũ cốc lớn của thế giới bị loại khỏi thị trường quốc tế có thể ảnh hưởng đến nguồn cung lương thực của hàng trăm triệu người.

Do đó, nếu vụ mùa năm nay của Ukraine bội thu, có thể khiến từ yếu tố hỗ trợ trở thành yếu tố thách thức đối với logistics. Việc không có đủ khả năng tiếp cận ổn định với các cảng biển, khiến nước này có nguy cơ phải đối mặt với tồn kho ngũ cốc gia tăng, thiếu công suất lưu trữ, áp lực lên giá nông sản trong nước và nguồn thu ngoại tệ từ xuất khẩu nông sản suy giảm.