Việc xây dựng Trung tâm Tài chính Quốc tế (IFC) đang trở thành chiến lược trọng tâm nhằm nâng tầm vị thế và thúc đẩy quá trình hội nhập sâu rộng của kinh tế Việt Nam. Tuy nhiên, thay vì chỉ tập trung thu hút vốn ngoại, dự án này được kỳ vọng sẽ tạo ra bước đột phá mang tính hệ thống để nâng cấp cấu trúc tài chính và hiện đại hóa mô hình tăng trưởng dài hạn.

Mục tiêu chiến lược và bài toán cốt lõi của Trung tâm Tài chính Quốc tế

Việc Hội đồng Trung tâm Tài chính Quốc tế vừa phê duyệt Kế hoạch phát triển đến năm 2035 với mục tiêu đưa Việt Nam vào nhóm 75 trung tâm tài chính hàng đầu thế giới, Top 25 khu vực châu Á - Thái Bình Dương và Top 3 ASEAN đã thể hiện quyết tâm rất lớn của Chính phủ trong việc nâng tầm vị thế quốc gia trên trường quốc tế. Tuy nhiên, đằng sau những con số lượng hóa và mục tiêu thứ hạng đầy tham vọng ấy, câu hỏi thực sự đặt ra cho các nhà hoạch định chính sách không chỉ dừng lại ở việc có bao nhiêu định chế tài chính nước ngoài đặt văn phòng hay quy mô giao dịch đạt được là bao nhiêu. Điều quan trọng hơn nhiều là trung tâm này sẽ thực sự đóng vai trò gì trong tiến trình phát triển của nền kinh tế thực, liệu chỉ đóng vai trò là một điểm tụ đơn thuần của dòng vốn ngoại hay sẽ trở thành động lực cốt lõi để nâng cấp toàn diện cấu trúc tài chính, cải thiện chất lượng phân bổ nguồn lực và từng bước chuyển đổi mô hình tăng trưởng của đất nước trong giai đoạn tới.

Thách thức từ mô hình dẫn vốn truyền thống và nhu cầu đa dạng hóa nguồn lực

Nhìn lại tiến trình phát triển kinh tế trong nhiều thập kỷ qua, hệ thống ngân hàng với kênh tín dụng chủ đạo đã đóng vai trò là xương sống trong việc huy động tiết kiệm xã hội và chuyển hóa thành vốn đầu tư cho quá trình công nghiệp hóa. Tuy nhiên, khi nền kinh tế bước sang giai đoạn phát triển mới với những yêu cầu phức tạp hơn, mô hình dựa hoàn toàn vào tín dụng ngân hàng bắt đầu bộc lộ những giới hạn nhất định. Các lĩnh vực trọng điểm mang tính tương lai như hạ tầng quy mô lớn, chuyển đổi xanh, năng lượng sạch, công nghệ cao, bán dẫn hay đổi mới sáng tạo đều đòi hỏi nguồn vốn trung và dài hạn với khả năng chia sẻ rủi ro cao hơn rất nhiều so với nguồn tiền gửi ngắn hạn truyền thống. Trong bối cảnh đó, phần lớn nguồn vốn của ngân hàng phải đảm nhận vai trò vượt quá khả năng vốn có, cho thấy vấn đề không nằm ở việc ngân hàng làm chưa tốt, mà là nền kinh tế đang phát triển nhanh hơn so với cấu trúc tài chính hiện tại. Do đó, sự ra đời của trung tâm tài chính quốc tế không chỉ nhằm bổ sung lượng vốn mà là tạo ra một hệ sinh thái tài chính đa dạng, bao gồm thị trường trái phiếu phát triển, các quỹ đầu tư dài hạn, quỹ hưu trí, bảo hiểm, vốn cổ phần và các công cụ tài chính xanh, qua đó giải tỏa áp lực và tối ưu hóa hiệu quả phân bổ nguồn vốn toàn hệ thống.

Hoàn thiện thể chế, niềm tin và giá trị thực chất cho sự phát triển dài hạn

Để hiện thực hóa những kỳ vọng chiến lược này, các ưu đãi về thuế hay hạ tầng vật chất hiện đại mới chỉ đóng vai trò là điều kiện cần, trong khi nền tảng quyết định thành bại của mọi trung tâm tài chính quốc tế chính là niềm tin và chất lượng thể chế. Các nhà đầu tư toàn cầu luôn đặt trọng tâm vào khả năng thực thi hợp đồng, cơ chế giải quyết tranh chấp minh bạch, tính ổn định của chính sách, mức độ bảo vệ nhà đầu tư và năng lực giám sát chặt chẽ từ cơ quan quản lý. Vì vậy, Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam cần phải được định vị là không gian thử nghiệm những chuẩn mực mới về quản trị doanh nghiệp, minh bạch thông tin và quản lý rủi ro tài chính, từ đó tạo ra làn sóng cải cách lan tỏa mạnh mẽ ra toàn bộ hệ thống tài chính và nền kinh tế trong nước. Giá trị lớn nhất của dự án này sẽ không bao giờ được đo lường bằng số lượng tòa nhà chọc trời hay số lượng định chế hiện diện, mà nằm ở năng lực giúp đồng vốn đi đúng nơi cần đến, hỗ trợ đắc lực cho các doanh nghiệp tiềm năng, góp phần xây dựng một nền kinh tế có sức cạnh tranh cao và hiện đại hóa thành công mô hình phát triển quốc gia trong kỷ nguyên vươn mình của đất nước.

Nguồn: Vietstock