Tòa án Tối cao xem xét lại thuế quan IEEPA: Tại sao điều này lại quan trọng đối với thị trường VÀNG

Thị trường vàng đã chứng kiến những diễn biến đáng chú ý trong năm 2025 khi giới đầu tư phản ứng trước các thay đổi trong chính sách thương mại của Mỹ. Sau giai đoạn nhiều bất ổn, Nhà Trắng xác nhận rằng vàng nhập khẩu cho mục đích đầu tư sẽ được miễn thuế theo Đạo luật Quyền lực Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA). Tuy nhiên, câu chuyện vẫn chưa kết thúc: Tòa án Tối cao Hoa Kỳ hiện đang xem xét cách chính quyền Trump áp dụng các mức thuế quan theo IEEPA, một diễn biến có thể ảnh hưởng sâu rộng đến thị trường hàng hóa và đặc biệt là thị trường vàng.

Bối cảnh pháp lý và hiến pháp

Tại Tòa án Tối cao, trọng tâm của tranh luận là hai câu hỏi then chốt: liệu Quốc hội Mỹ có thể ủy quyền cho Tổng thống áp đặt các mức thuế quan lớn như trong trường hợp này hay không; và liệu IEEPA có ngôn ngữ đủ rõ ràng để trao cho chính quyền quyền hạn đó hay chưa. Các câu hỏi này phản ánh sự căng thẳng hiến pháp sâu sắc giữa quyền hạn điều chỉnh thuế quan và thuế của Quốc hội – một chức năng lập pháp cốt lõi – và quyền lực rộng lớn của Tổng thống trong các vấn đề đối ngoại, vốn truyền thống trao cho ông nhiều tự do để ứng phó với các mối đe dọa và tình huống khẩn cấp toàn cầu.

Trong phiên tranh luận miệng, các thẩm phán đã đặt câu hỏi về ý nghĩa của cụm từ “điều chỉnh nhập khẩu” trong IEEPA. Một số thẩm phán yêu cầu chính phủ nêu ra các ví dụ trong luật liên quan cho thấy việc “điều chỉnh” trong quá khứ đã được hiểu tương đương với đánh thuế, trong khi người khác xem xét liệu ngôn ngữ của đạo luật có thể cho phép sử dụng các cơ chế cấp phép nhập khẩu thay vì đánh thuế quan trực tiếp. Cuộc tranh luận về nghĩa chữ này rất quan trọng: nếu Tòa án kết luận rằng “điều chỉnh” không rõ ràng bao gồm quyền áp thuế quan, thì vụ việc có thể được giải quyết trên cơ sở diễn giải văn bản mà không cần đi sâu vào những học thuyết hiến pháp phức tạp hơn.

Học thuyết các vấn đề trọng yếu (major questions doctrine) đòi hỏi Quốc hội phải quy định rõ ràng khi trao quyền cho nhánh hành pháp trên các vấn đề có ý nghĩa kinh tế hay chính trị to lớn. Với quy mô khổng lồ của các mức thuế quan đang được đề xuất – tác động đến hàng nghìn tỷ đô la thương mại – những người chỉ trích nhấn mạnh rằng IEEPA không có ngôn ngữ đủ rõ ràng cho phép giao một quyền hạn rộng lớn như vậy. Họ cho rằng Quốc hội cần chỉ dẫn rõ hơn nếu muốn giao cho chính quyền quyền lực lớn lao thế này.

Học thuyết không ủy quyền (nondelegation doctrine) cũng được đưa ra xem xét. Nguyên tắc này giới hạn việc Quốc hội chuyển giao quyền lực cốt lõi cho nhánh hành pháp mà không có tiêu chuẩn pháp lý rõ ràng. Chính quyền lập luận rằng IEEPA đã cung cấp hướng dẫn đầy đủ, đặc biệt trong bối cảnh an ninh quốc gia và tình huống khẩn cấp toàn cầu. Tuy nhiên, các thẩm phán đã đưa ra ví dụ giả định — như việc áp thuế 50% đối với ô tô chạy xăng để ứng phó với khủng hoảng khí hậu — nhằm thăm dò giới hạn của thẩm quyền hành pháp nếu Quốc hội không có chỉ dẫn rõ ràng.

Ý nghĩa thực tiễn và kinh tế

Tác động của phán quyết Tòa án Tối cao sẽ vượt ra ngoài lý thuyết pháp lý. Các mức thuế quan áp dụng theo IEEPA trước đây đã tạo ra hàng tỷ đô la doanh thu cho chính phủ Mỹ, và nếu các mức thuế này bị hủy bỏ đột ngột, nhiều công ty có thể sẽ yêu cầu hoàn thuế, gây áp lực đáng kể về mặt hành chính và tài chính. Hơn nữa, phán quyết này có thể thay đổi cục diện trong các cuộc đàm phán thương mại: khả năng áp thuế khẩn cấp toàn diện vốn là một đòn bẩy mạnh mẽ để buộc các đối tác thương mại khác phải quay trở lại bàn đàm phán.

Đáng chú ý, một số công cụ áp thuế quan khác của chính phủ Mỹ sẽ không bị ảnh hưởng bởi phán quyết này. Các ví dụ tiêu biểu gồm:

Điều 232 (Đạo luật Mở rộng Thương mại năm 1962): Cho phép Tổng thống áp đặt thuế quan lên hàng nhập khẩu được xác định là đe dọa an ninh quốc gia, sau khi có báo cáo điều tra từ Bộ Thương mại. Công cụ này thường áp dụng theo ngành (như thép, ô tô) và khó dùng để đánh thuế rộng rãi cho nhiều ngành khác nhau.

Điều 301 (Đạo luật Thương mại năm 1974): Trao quyền cho Đại diện Thương mại Hoa Kỳ (USTR) điều tra và xử lý các hành vi thương mại không công bằng. Khi có bằng chứng về vi phạm (ví dụ trợ cấp hoặc phân biệt đối xử của quốc gia khác), USTR có thể áp thuế quan nhắm vào quốc gia đó. Giải pháp này mang tính đặc thù và linh hoạt nhưng không cho phép áp thuế toàn cầu đồng loạt.

Điều 338 (Đạo luật Thuế quan năm 1930): Cho phép Tổng thống áp thuế quan bổ sung đối với hàng nhập khẩu từ các quốc gia được xác định là phân biệt đối xử với thương mại của Mỹ. Mặc dù hiếm khi được sử dụng, đây là một công cụ rất mạnh nhưng cũng đi kèm nhiều rủi ro pháp lý và ngoại giao.

Điều 122 (Luật Thương mại năm 1974): Cho phép áp thêm phụ phí nhập khẩu hoặc hạn ngạch tạm thời để giải quyết thâm hụt thương mại nghiêm trọng. Mức thuế quan này không vượt quá 15% và chỉ áp dụng tối đa 150 ngày, thường được dùng như biện pháp tạm thời trong khi các cuộc điều tra dài hạn đang được tiến hành.

Tóm lại, các công cụ kể trên tạo thành một “kế hoạch B” cho chính sách thuế quan của Mỹ. Chính quyền có thể dựa vào Điều 232 để bảo vệ những ngành chiến lược, sử dụng Điều 301 nhằm vào các quốc gia hoặc lĩnh vực cụ thể, xem xét Điều 338 để chống lại các hành vi phân biệt đối xử của đối tác và kích hoạt Điều 122 như biện pháp tạm thời. Tuy nhiên, không công cụ nào trong số này cho phép áp đặt những mức thuế quan toàn diện như đã được đề xuất theo IEEPA.

Tác động đến thị trường vàng

Vàng đóng vai trò đặc biệt trong bối cảnh này. Lịch sử cho thấy giá vàng thường tăng khi có bất ổn về chính sách thương mại và thị trường biến động. Thời gian gần đây, dưới tác động của các đòn thuế quan, giá vàng đã leo lên đỉnh cao mới, được hỗ trợ bởi dòng vốn tìm nơi trú ẩn an toàn, hoạt động mua vào mạnh mẽ của các ngân hàng trung ương và nhu cầu đa dạng hóa danh mục của giới đầu tư.

Đe dọa và việc áp dụng thuế quan đã làm thay đổi đáng kể hành vi trên thị trường vàng: lượng vàng tồn kho tại sàn COMEX tăng vọt khi các nhà giao dịch đưa vàng vật chất từ London sang New York để ứng phó với nguy cơ gián đoạn, đồng thời mức phí bảo hiểm giao ngay ở Mỹ cũng được đẩy lên cao hơn so với thị trường toàn cầu.

Trong ngắn hạn, việc dỡ bỏ các mức thuế quan có thể làm giảm bớt một phần sự bất ổn, kéo theo đó giá vàng có thể hạ nhiệt khi nhà đầu tư quay trở lại với các tài sản rủi ro hơn. Tuy nhiên, việc tái mở rộng thương mại cũng có thể gây ra biến động nhất thời: mức chênh lệch giá giữa thị trường vàng Mỹ và giá toàn cầu sẽ dịch chuyển mạnh trong quá trình điều chỉnh, khi các nhà giao dịch luân chuyển lượng lớn vàng vật chất giữa sàn giao dịch London và New York.

Về trung và dài hạn, thị trường vàng giao ngay toàn cầu dự kiến sẽ duy trì ổn định và hoạt động hiệu quả. Ngay cả khi các mức thuế đặc biệt bị hủy bỏ, nhu cầu từ ngân hàng trung ương, từ việc đa dạng hóa danh mục của giới đầu tư và vai trò của vàng như một công cụ phòng ngừa rủi ro sẽ tiếp tục hỗ trợ giá. Dòng vốn tìm đến vàng như nơi trú ẩn an toàn có thể bù đắp cho bất kỳ sức ép giảm giá nào, giúp kim loại quý duy trì sức hấp dẫn trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị và kinh tế còn dai dẳng.

Các bài học cho người tham gia thị trường vàng khá rõ ràng: phản ứng thường diễn ra thông qua luồng vàng vật chất và biến động chênh lệch giá khu vực, chứ không phải qua biến động mạnh ở chỉ số giá chung. Nếu thuế quan bị bãi bỏ, thị trường vàng vật chất có thể chứng kiến hoạt động giao dịch tích cực hơn giữa London (OTC) và New York, với khối lượng lớn vàng di chuyển để điều chỉnh cung cầu. Đồng thời, ngành vàng sẽ phải đối diện với các thủ tục hoàn thuế và hải quan phức tạp, đồng thời luôn cảnh giác với nguy cơ xuất hiện các biện pháp thuế quan mới. Trong khi đó, sức hấp dẫn của vàng như tài sản trú ẩn an toàn dự kiến vẫn bền vững, do những bất ổn địa chính trị và kinh tế dai dẳng, nên nhà đầu tư cần tiếp tục theo dõi sát sao các yếu tố rủi ro toàn cầu.

Kết luận: chuẩn bị cho sự chuyển đổi

Quyết định sắp tới của Tòa án Tối cao về tính hợp lệ của các mức thuế quan theo IEEPA sẽ định hình lại chính sách thương mại của Hoa Kỳ cũng như mối quan hệ quyền lực giữa Quốc hội và Tổng thống trong những năm tới. Đối với nhiều mặt hàng, việc hủy bỏ thuế quan có thể tạo sức ép giảm giá, dù sự điều chỉnh này dự báo sẽ diễn ra từ từ và không đồng đều, phản ánh tính phức tạp của chuỗi cung ứng và cam kết hợp đồng. Còn với vàng, tình hình có phần khác: trong khi chính sách thuế quan từng khiến giá vàng tăng cao, vai trò của nó như một tài sản trú ẩn và công cụ phòng ngừa rủi ro đảm bảo kim loại quý này tiếp tục được hỗ trợ ngay cả sau khi chênh lệch giá khu vực trở nên bình thường.

Trong bối cảnh chính sách và pháp lý liên tục thay đổi, các bên liên quan cần cảnh giác và sẵn sàng thích ứng. Việc duy trì các công cụ như Điều 232 và Điều 301 đảm bảo thuế quan vẫn là một phần quan trọng trong chính sách thương mại Mỹ, dù ở các hình thức nhắm mục tiêu hơn. Phán quyết của Tòa án Tối cao sẽ định hình cán cân giữa quyền hành pháp và lập pháp trong nhiều năm tới.

Dù kết quả có mang lại sự giảm nhẹ tức thời hay mở ra một giai đoạn mới đầy biến động, thị trường vàng và các mặt hàng khác chắc chắn sẽ phản ánh và ứng phó với những thay đổi mới trong rủi ro thương mại và chính sách toàn cầu.

Nhìn chung ngắn hạn có thể điều chỉnh nhưng xu thế tăng vẫn đang được duy trì vững chắc.

-------------------------------------------------
Nhà đầu tư có thể tham gia giao dịch các sản phẩm hàng hóa trực tiếp trên thị trường hàng hoá của Bô Công Thương. Với nhiều ưu điểm như: Mua bán 2 chiều, T0, miễn lãi margin ... Liên hệ với tôi để hợp tác và nhận các tư vấn tốt nhất về thị trường hàng hoá 0961.850.898

Link nguồn FB: https://www.facebook.com/oanhHCT

Room cập nhật thông tin, phân tích thị trường kim loại : https://zalo.me/g/ivfppc331