Ngày 04/03 (giờ Mỹ), một thẩm phán của Tòa án Thương mại Quốc tế Mỹ đã yêu cầu chính quyền của Donald Trump hoàn trả các khoản thuế quan mà doanh nghiệp Mỹ từng phải nộp theo những biện pháp sau đó bị Tòa án Tối cao Hoa Kỳ tuyên là trái luật. 

Tòa án Tối cao bác bỏ quyền áp thuế theo tình trạng khẩn cấp

Trước đó, trong phán quyết với tỷ lệ 6 – 3 vào tháng trước, Tòa án Tối cao Hoa Kỳ kết luận Tổng thống Mỹ không có thẩm quyền sử dụng Đạo luật Quyền lực Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA) để áp đặt các mức thuế quan quy mô lớn.

Các biện pháp bị bác bỏ bao gồm chương trình thuế quan được gọi là “Ngày Giải phóng”, cũng như các mức thuế liên quan đến fentanyl áp lên hàng hóa từ Canada, Mexico và Trung Quốc.

Theo tòa án, Hiến pháp Mỹ trao quyền thiết lập thuế quan cho Quốc hội, do đó tổng thống không thể đơn phương áp thuế diện rộng dựa trên quyền hạn khẩn cấp.

Tuy nhiên, phán quyết của Tòa án Tối cao không đề cập trực tiếp đến việc hoàn tiền, khiến nhiều doanh nghiệp buộc phải khởi kiện Chính phủ liên bang để đòi lại khoản thuế đã nộp.

Tòa án thương mại yêu cầu hoàn tiền cho các nhà nhập khẩu

Trong quyết định mới nhất tại New York, Thẩm phán Richard Eaton khẳng định mọi nhà nhập khẩu từng nộp thuế theo IEEPA đều được hưởng lợi từ phán quyết của Tòa án Tối cao.

Vụ kiện được khởi xướng bởi công ty lọc khí Atmus Filtration Technologies tại bang Tennessee. Thẩm phán Eaton cho biết ông sẽ là người duy nhất phụ trách các vụ kiện liên quan đến việc hoàn trả thuế này.

Theo phán quyết, chính quyền phải hoàn tất các thủ tục nhập khẩu mà không áp dụng các mức thuế theo IEEPA. Với những lô hàng đã thông quan, Cơ quan Hải quan và Bảo vệ Biên giới Mỹ cần tính toán lại số thuế phải nộp và loại bỏ các khoản thu theo quy định nói trên.

Doanh nghiệp Mỹ thúc giục hoàn tiền nhanh chóng

Tổ chức pháp lý Liberty Justice Center, đại diện cho năm doanh nghiệp nhỏ phản đối chính sách thuế quan của ông Trump,nhận định phán quyết này xác nhận quyền được hoàn tiền của tất cả các nhà nhập khẩu bị áp thuế theo IEEPA.

Một liên minh gồm hơn 1.000 doanh nghiệp nhỏ của Mỹ cũng hoan nghênh quyết định, đồng thời kêu gọi chính phủ nhanh chóng triển khai việc hoàn trả. Ông Dan Anthony, Giám đốc điều hành liên minh We Pay the Tariffs, cho biết các doanh nghiệp đã phải chờ đợi quá lâu và xứng đáng được hoàn tiền đầy đủ, nhanh chóng và tự động.

Khoản hoàn thuế có thể lên tới hàng trăm tỷ USD

Theo ước tính của Penn Wharton Budget Model, chính phủ Mỹ đã thu hơn 130 tỷ USD từ các mức thuế này tính đến giữa tháng 12.

Trong hồ sơ gửi tòa trước đó, chính quyền Trump cho biết nếu buộc phải hoàn trả, khoản tiền hoàn lại sẽ bao gồm cả lãi suất. Ông Brandon Lord, quan chức cấp cao tại cơ quan thương mại của CBP, cho biết luật hiện hành yêu cầu mọi khoản hoàn thuế IEEPA hợp lệ đều phải kèm theo tiền lãi.

Tuy nhiên, quá trình hoàn tiền có thể kéo dài vì cơ quan hải quan cần rà soát để đảm bảo không có vi phạm hải quan khác và không còn nghĩa vụ tài chính chưa được thanh toán.

Tác động lan sang Canada và chính sách thuế mới của Mỹ

Một số doanh nghiệp tại Canada cũng có khả năng được hoàn lại khoản thuế đã nộp, dù phần lớn hàng hóa của nước này vốn được miễn trừ theo Hiệp định Thương mại Mỹ – Mexico – Canada (USMCA).

Trước đó, năm ngoái, Donald Trump đã ban bố tình trạng khẩn cấp tại khu vực biên giới phía bắc liên quan đến vấn đề fentanyl và áp mức thuế 35% đối với Canada theo Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA). Tuy nhiên, các mặt hàng đáp ứng quy định của USMCA vẫn được miễn áp dụng mức thuế này.

Đến tuần trước, chính quyền Trump đã thay thế các mức thuế dựa trên IEEPA bằng một mức thuế toàn cầu 10%, được áp dụng theo Điều 122 của Đạo luật Thương mại Mỹ năm 1974. Mức thuế này có thể được nâng lên tối đa 15% và sẽ tự động hết hiệu lực sau 150 ngày nếu không được Quốc hội gia hạn.

Dù vậy, Canada vẫn phải đối mặt với các mức thuế theo từng ngành mà Mỹ áp dụng, bao gồm các lĩnh vực như thép, nhôm, ô tô, gỗ và tủ bếp.