Quan hệ Mỹ - Trung tiếp tục căng thẳng khi Washington gia tăng sức ép lên Bắc Kinh, nhưng hai bên vẫn duy trì đối thoại và chuẩn bị cho chuyến thăm Mỹ của ông Tập Cận Bình.

Trong tuần này, Mỹ gia tăng sức ép lên Trung Quốc thông qua các lệnh trừng phạt thứ cấp liên quan đến Iran, song hai nền kinh tế lớn nhất thế giới vẫn duy trì tập trung vào những phương án hợp tác.

Đây là dấu hiệu cho thấy cả hai bên đang phải cân bằng lợi ích, ngay cả khi những tuyên bố từ Nhà Trắng vẫn giữ giọng điệu cứng rắn.

Trump để ngỏ khả năng trừng phạt các ngân hàng Trung Quốc

Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm thứ Năm theo giờ địa phương phát tín hiệu với các phóng viên rằng ông có thể áp đặt lệnh trừng phạt đối với các ngân hàng Trung Quốc. “Tôi không cần phải công bố mọi thứ,” ông nói, theo nội dung phát trực tiếp sự kiện của Fox News.

Những bình luận này được đưa ra sau cuộc gặp giữa các quan chức Mỹ và Trung Quốc tại Bắc Kinh hôm thứ Tư, theo các thông báo chính thức.

Đại sứ Mỹ tại Trung Quốc David Perdue cho biết trong một bài đăng trên mạng xã hội rằng ông đã gặp Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Vương Nghị cùng ba quan chức Trung Quốc khác để thảo luận về chuyến thăm cấp nhà nước sắp tới của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tới Washington.

Theo bản thông báo của phía Trung Quốc, ông Perdue cũng đề cập đến việc “chuẩn bị tốt cho giai đoạn tiếp theo của các cuộc tương tác cấp cao quan trọng.”

Hôm thứ Năm, ông Trump thậm chí còn đề cập rằng ông Tập sẽ đến Mỹ trong vài tuần tới.

Hôm thứ Hai, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent đã cảnh báo rằng nếu các ngân hàng Trung Quốc “là một phần trong hệ sinh thái biến dầu mỏ Iran thành tiền và thành công cụ đàn áp, họ sẽ bị nhắm mục tiêu.” Đây là một phần trong các tuyên bố về “ngày D kinh tế” của ông Trump nhằm vào Iran.

Phản ứng của Trung Quốc vẫn ở mức thận trọng

Theo Jodie Wen, nghiên cứu sinh sau tiến sĩ tại Trung tâm An ninh và Chiến lược Quốc tế (CISS), Đại học Thanh Hoa, ngoài những bình luận của ông Bessent, hiện có rất ít thông tin chi tiết về các biện pháp cụ thể. Bà cho rằng đây chủ yếu là một lời cảnh báo.

Wen nói thêm rằng hội nghị thượng đỉnh Trump - Tập hồi tháng 5 đánh dấu sự chuyển hướng sang cạnh tranh có kiểm soát, thay vì cách tiếp cận coi Trung Quốc là “đối thủ chiến lược” dưới thời chính quyền Biden.

Phản ứng ôn hòa

Phản ứng chính thức của Trung Quốc đối với các lệnh trừng phạt thứ cấp của Mỹ liên quan đến Iran cho đến nay cũng khá kiềm chế.

Bắc Kinh tuyên bố sẽ “thực hiện mọi biện pháp cần thiết” để bảo vệ mình, nhưng không đưa ra chi tiết về những hành động có thể được triển khai. Khi được hỏi về liên lạc với Mỹ liên quan đến Iran, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc cho biết không có thông tin để chia sẻ.

Tuy nhiên, người phát ngôn này cho biết hai nước đang tiến hành trao đổi về cuộc gặp giữa ông Trump và ông Tập.

Ryan Hass, Giám đốc Trung tâm Trung Quốc và Chủ tịch Nghiên cứu Đài Loan tại Brookings, viết trên mạng xã hội rằng Bắc Kinh sẽ “lưu ý đến việc thiếu sự chuẩn bị nền tảng trước tuyên bố ‘ngày D’ của Bessent. Và họ sẽ kết luận rằng đây phần lớn là một màn trình diễn.” Hass từng cố vấn cho chính quyền Obama với tư cách Giám đốc phụ trách Trung Quốc, Đài Loan và Mông Cổ tại Hội đồng An ninh Quốc gia.

“Bộ trưởng Bessent về cơ bản đã để lộ ý đồ khi trả lời một câu hỏi bằng cách hỏi: ‘Tại sao tôi lại muốn phá hủy hệ thống tài chính toàn cầu?’ Bắc Kinh sẽ hiểu đây là tín hiệu cho thấy Mỹ sẽ không nhằm vào các tổ chức tài chính lớn của Trung Quốc,” Hass nói.

Ông dự đoán thỏa thuận đình chiến thương mại Mỹ - Trung sẽ tiếp tục được duy trì vì “phương án thay thế sẽ tồi tệ hơn đối với cả hai bên.”

Trung Quốc có thể vừa tuân thủ lệnh trừng phạt vừa bảo vệ lợi ích

Bắc Kinh cũng có thể đồng thời tuân thủ các lệnh trừng phạt của Mỹ và bảo vệ lợi ích của chính mình.

Theo Han Shen Lin, Giám đốc điều hành tại Trung Quốc của The Asia Group và cựu lãnh đạo Wells Fargo Bank tại Trung Quốc, quốc gia châu Á này đã xây dựng một cơ chế pháp lý về cơ bản yêu cầu các doanh nghiệp Trung Quốc phải bảo đảm các ngân hàng nước ngoài của họ tuân thủ các quy định của Mỹ, nhưng bên trong Trung Quốc, luật pháp của Bắc Kinh được ưu tiên áp dụng.

(Theo CNBC)