Triển vọng kinh tế thế giới trong 6 tháng cuối năm 2026 được đánh giá sẽ phụ thuộc vào nhiều rủi ro đan xen, từ xung đột Trung Đông, biến động giá dầu, căng thẳng thương mại, làn sóng AI cho tới chính sách tiền tệ và các sự kiện chính trị quan trọng tại nhiều nền kinh tế lớn.

Trung Đông và giá dầu tiếp tục là biến số lớn

Theo đánh giá của Oxford Economics, triển vọng kinh tế toàn cầu trong nửa cuối năm sẽ chịu tác động từ một chuỗi yếu tố liên kết chặt chẽ với nhau, trong đó thỏa thuận ngừng bắn giữa Mỹ và Iran được xem là mắt xích quan trọng nhất. Nhà kinh tế trưởng toàn cầu Ryan Sweet nhận định tính bền vững của thỏa thuận này sẽ quyết định liệu kinh tế thế giới được hưởng lợi từ giá năng lượng hạ nhiệt hay phải đối mặt với một cú sốc dầu mỏ mới.

Oxford Economics dự báo tăng trưởng kinh tế toàn cầu có thể cải thiện lên mức 3,1% theo năm trong nửa cuối năm 2026, cao hơn đáng kể so với mức 1,6% của nửa đầu năm, nếu giá dầu duy trì ở vùng thấp và hỗ trợ thu nhập của các hộ gia đình.

Tuy nhiên, tổ chức này cho rằng khả năng duy trì một thỏa thuận hòa bình lâu dài giữa Mỹ và Iran vẫn rất khó đoán, với xác suất gần như "50-50".

Trong kịch bản tích cực, giá dầu Brent được dự báo duy trì quanh mức trên 70 USD/thùng, góp phần giảm áp lực lạm phát, cải thiện điều kiện tài chính tại các thị trường mới nổi và hỗ trợ định giá của nhóm cổ phiếu công nghệ. Ở chiều ngược lại, nếu thỏa thuận ngừng bắn sụp đổ, tác động sẽ không chỉ dừng lại ở thị trường năng lượng.

Trong tuần này, Mỹ đã nối lại các cuộc không kích nhằm vào Iran sau khi Tehran bị cáo buộc tấn công ba tàu thương mại tại eo biển Hormuz. Iran sau đó đáp trả bằng các cuộc tấn công nhằm vào Bahrain và Kuwait, khiến nguy cơ đổ vỡ thỏa thuận ngừng bắn kéo dài 60 ngày gia tăng. Ngày 8/7, Tổng thống Donald Trump tuyên bố lệnh ngừng bắn với Iran coi như đã kết thúc, dù hai bên vẫn chưa chính thức rút khỏi tiến trình đàm phán.

Căng thẳng leo thang đã đẩy giá dầu Brent tăng trở lại khoảng 78 USD/thùng từ mức 72 USD/thùng hồi đầu tuần.

Theo ông Ryan Sweet, nếu xung đột tiếp tục mở rộng, hệ quả có thể lan sang nhiều lĩnh vực khác như chuỗi cung ứng AI tại châu Á, chính sách tiền tệ của các ngân hàng trung ương, điều kiện tài chính toàn cầu và thậm chí tác động tới cuộc bầu cử giữa kỳ của Mỹ vào tháng 11.

Các tổ chức quốc tế cũng đưa ra những dự báo khác nhau về triển vọng giá dầu. Morgan Stanley từng dự báo dầu có thể quay trở lại vùng 90 USD/thùng vào cuối năm, trong khi Ngân hàng Thế giới (WB) dự báo giá Brent bình quân năm nay khoảng 94 USD/thùng và cảnh báo tăng trưởng kinh tế toàn cầu có thể giảm xuống còn 2,5%.

Oxford Economics cho rằng lưu lượng vận tải qua eo biển Hormuz sẽ là chỉ báo quan trọng để đánh giá triển vọng hòa bình. Nếu lưu lượng tàu thuyền phục hồi bền vững lên khoảng 75% so với trước xung đột vào giữa tháng 7, khả năng duy trì thỏa thuận sẽ được cải thiện đáng kể.

Căng thẳng thương mại và làn sóng AI

Bên cạnh Trung Đông, xung đột thương mại cũng được đánh giá là yếu tố có thể làm thay đổi triển vọng kinh tế thế giới trong nửa cuối năm.

Theo Oxford Economics, thuế quan theo Mục 122 của Mỹ sẽ hết hiệu lực vào ngày 24/7, nhưng Washington đã chuẩn bị các biện pháp thay thế theo Mục 301. Điều này có thể khiến mức thuế quan thực tế của Mỹ tiếp tục tăng từ cuối tháng 7 nhằm duy trì nguồn thu ngân sách từ thuế nhập khẩu khoảng 25-30 tỷ USD mỗi tháng.

Tại châu Âu, Ủy ban châu Âu (EC) cũng gia tăng sức ép thương mại khi đang triển khai hơn 50 cuộc điều tra phòng vệ thương mại đối với Trung Quốc, tăng mạnh so với 17 cuộc cùng kỳ năm trước, đồng thời dự kiến công bố chiến lược an ninh kinh tế mới vào tháng 9.

Những căng thẳng thương mại này cũng có thể ảnh hưởng trực tiếp tới sự phát triển của ngành AI.

Oxford Economics lưu ý rằng ngành AI của Mỹ vẫn phụ thuộc lớn vào nguồn cung chip bán dẫn và phần cứng từ Đông Bắc Á và Đông Nam Á. Do đó, bất kỳ sự gián đoạn nào đối với hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz đều có thể ảnh hưởng tới chuỗi cung ứng công nghệ.

Trong khi đó, Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS) cảnh báo sự bùng nổ AI hiện nay ngày càng dựa nhiều vào mô hình "tài chính tuần hoàn" giữa các hãng sản xuất chip, doanh nghiệp điện toán đám mây và các phòng thí nghiệm AI, cùng với nguồn tín dụng tư nhân ít chịu sự giám sát. Theo BIS, quy mô tín dụng tư nhân dành cho các doanh nghiệp AI đã tăng gấp bốn lần trong vòng 5 năm qua.

Giám đốc khu vực châu Á - Thái Bình Dương của BIS, ông Zhang Tao, cho rằng nếu cơn sốt AI đảo chiều, thị trường có thể chứng kiến một đợt điều chỉnh mạnh và nhanh hơn nhiều so với một cuộc khủng hoảng ngân hàng truyền thống.

Oxford Economics cũng xây dựng kịch bản giá cổ phiếu công nghệ Mỹ giảm 25% trong vòng một năm. Theo mô hình này, nền kinh tế Mỹ có thể rơi vào trạng thái đình trệ, các quốc gia phụ thuộc xuất khẩu công nghệ sẽ chịu ảnh hưởng nặng nề và tăng trưởng kinh tế toàn cầu năm 2027 có thể thấp hơn 1,1 điểm phần trăm so với kịch bản cơ sở.

Chính sách tiền tệ và các sự kiện chính trị

Oxford Economics nhận định chính sách tiền tệ cùng các sự kiện chính trị sẽ là nhóm rủi ro cuối cùng cần theo dõi trong nửa cuối năm.

Tổ chức này dự báo các ngân hàng trung ương lớn có xu hướng duy trì lập trường ôn hòa hơn so với kỳ vọng hiện tại của thị trường. Tuy nhiên, nếu giá dầu tiếp tục leo thang hoặc chuỗi cung ứng AI xuất hiện thêm căng thẳng, các nhà hoạch định chính sách có thể nhanh chóng chuyển sang lập trường cứng rắn hơn.

Sự kiện gần nhất được giới đầu tư chú ý là cuộc họp chính sách của Fed vào cuối tháng này dưới sự chủ trì của Chủ tịch Kevin Warsh, diễn ra sau báo cáo việc làm tháng 6 được đánh giá kém tích cực.

Trong những tháng tiếp theo, các sự kiện chính trị như cuộc bầu cử giữa kỳ tại Mỹ vào tháng 11, tổng tuyển cử dự kiến của Israel vào cuối tháng 10 và cuộc bầu cử cấp bang tại Đức trong tháng 9 cũng được đánh giá có khả năng ảnh hưởng tới tiến trình hòa bình tại Trung Đông cũng như định hướng chính sách tài khóa của Đức, qua đó tác động đến triển vọng tăng trưởng của khu vực Eurozone.

Nguồn: VnEconomy