Các lô hàng cà phê đang được nhanh chóng vận chuyển sang châu Âu khi các nhà thương nhân và nhà rang xay trong khu vực này gấp rút tích trữ trước khi Quy định chống phá rừng của Liên minh châu Âu (EUDR) có hiệu lực vào cuối năm nay.

EUDR yêu cầu các nhà nhập khẩu phải chứng minh rằng các sản phẩm nông nghiệp chủ lực như cà phê, thịt bò, ca cao, và gỗ không được sản xuất trên đất rừng bị phá sau năm 2020. Tuy nhiên, do thiếu rõ ràng trong các quy định cụ thể của EUDR, nhiều doanh nghiệp vẫn đang gặp khó khăn trong việc chuẩn bị tuân thủ. Điều này có thể dẫn đến gián đoạn nguồn cung cà phê vào châu Âu khi EUDR bắt đầu áp dụng.

Công nhân tại một nhà máy chế biến cà phê xuất khẩu ở Kampala, Uganda, đang bốc các bao cà phê thô. Xuất khẩu cà phê của Uganda trong tháng Bảy đã đạt mức cao nhất trong lịch sử, với phần lớn các lô hàng được chuyển hướng đến châu Âu.

Nguồn cung cà phê cho châu Âu chủ yếu đến từ hàng triệu nông dân nhỏ lẻ trên toàn thế giới. Việc đảm bảo rằng tất cả cà phê đều tuân thủ EUDR là một thách thức lớn, do đó, các nhà thương nhân đang đẩy nhanh quá trình nhập khẩu cà phê vào châu Âu trước thời hạn EUDR vào ngày 30-12-2024.

Xem thêm : Cách đọc bảng giá hàng hóa phái sinh  cho người mới bắt đầu - Cập nhật bảng giá hàng hóa phái sinh mới nhất 2024

Trong bảy tháng đầu năm, xuất khẩu cà phê từ Brazil, nhà sản xuất cà phê hàng đầu thế giới, sang EU đã tăng khoảng 65% so với cùng kỳ năm ngoái. Đồng thời, Uganda đang trở thành nhà cung cấp cà phê robusta quan trọng cho châu Âu, khi nguồn cung từ Việt Nam, nước sản xuất robusta lớn nhất thế giới, giảm mạnh do khô hạn. Vào tháng trước, xuất khẩu cà phê của Uganda đã đạt kỷ lục, với phần lớn cà phê hướng tới châu Âu.

Ted Marley, một nhà kinh doanh cà phê ở Uganda, cho biết, "Đây là vụ cà phê robusta cuối cùng mà chúng tôi có thể xuất khẩu trước khi EUDR có hiệu lực." Vụ thu hoạch cà phê robusta tiếp theo sẽ diễn ra vào tháng 10, nhưng do thời gian vận chuyển kéo dài tới 70 ngày vì tàu phải đi vòng qua Nam Phi và cần thêm thời gian để chế biến, hầu hết cà phê trong vụ thu hoạch sắp tới sẽ phải tuân thủ EUDR.

Ricardo Dos Santos, giám đốc cấp cao của nhà cung cấp cà phê Riccoffee (Anh), cho biết, các nhà rang xay châu Âu đang tích cực mua cà phê để dự trữ trước khi nguồn cung có thể thiếu hụt trong quý đầu tiên của năm 2025. Ông nhấn mạnh rằng rất ít thương nhân sẵn sàng mạo hiểm vận chuyển cà phê sang châu Âu sau tháng 10, khi các quy định của EUDR bắt đầu có hiệu lực.

Cuộc đua nhập khẩu cà phê diễn ra trong bối cảnh thị trường cà phê đang rất sôi động. Giá cà phê robusta, thường được sử dụng cho sản phẩm cà phê hòa tan, liên tục đạt các kỷ lục mới trong năm nay. Giá cà phê arabica cũng đã tăng hơn 30% trong năm nay. Ngoài ra, chi phí vay cao, thiếu container và thời gian vận chuyển dài hơn cũng tạo thêm thách thức cho thị trường.

Holger Preibisch, giám đốc Hiệp hội cà phê Đức, cho biết: "Chúng tôi không có đủ khả năng tài chính để mua cà phê dự trữ cho cả 12 tháng tới ở châu Âu." Ông cũng chỉ ra rằng các thương nhân đang cố gắng vận chuyển nhiều cà phê nhất có thể trước khi EUDR có hiệu lực, lo ngại về những bất ổn tương lai khi Ủy ban châu Âu vẫn chưa công bố tất cả các chi tiết cần thiết để thực hiện EUDR.

Các chuyên gia trong ngành cho rằng, những nước xuất khẩu lớn như Brazil và Costa Rica đang chuẩn bị tốt hơn để đáp ứng các yêu cầu chống phá rừng, trong khi nhiều doanh nghiệp xuất khẩu cà phê ở châu Phi vẫn chưa sẵn sàng tuân thủ EUDR. Joab Kankiriho, nhà môi giới cà phê của Công ty Wakanda Coffee (Uganda), cho biết, Uganda đang chậm trễ trong việc tuân thủ EUDR. Ông nhấn mạnh rằng nhiều nhà xuất khẩu của Uganda chưa thực hiện các chương trình thương mại cà phê bền vững cho đến khi EUDR được công bố.

Trong năm nay, Ethiopia, một nhà xuất khẩu cà phê lớn khác của châu Phi, đã đề xuất kế hoạch hành động quốc gia để đảm bảo tuân thủ EUDR trong ba năm tới. Chính phủ Ethiopia đã yêu cầu gia hạn thời gian thực hiện quy định này nhưng EU đã từ chối.

Một số nước thành viên EU và hiệp hội kinh doanh cà phê đang kêu gọi sửa đổi EUDR. Gần đây, trong một thư ngỏ gửi Chủ tịch EC Ursula von der Leyen, nhiều tổ chức đã kêu gọi can thiệp khẩn cấp để giải quyết các mối lo ngại liên quan đến EUDR trước tháng 10-2024. Những lo ngại này bao gồm hệ thống thông tin của EUDR có thể không đủ khả năng quản lý khối lượng dữ liệu lớn và thiếu tin cậy trong việc xử lý dữ liệu định vị địa lý.

Các tổ chức cũng cảnh báo rằng EUDR có thể gây ra những hậu quả không mong muốn đối với những nông dân nhỏ lẻ và các công ty kinh doanh cà phê nhỏ. Các lô hàng cà phê nhập khẩu vào châu Âu dự kiến sẽ giảm dần vì không thương nhân nào muốn bị mắc kẹt với những lô hàng không đáp ứng yêu cầu của EUDR.

Tuy nhiên, Kankiriho cho rằng, thị trường Trung Quốc có thể thay thế thị phần cà phê bị mất ở châu Âu sau khi EUDR có hiệu lực, khi các khách hàng Trung Quốc đang tăng mua cà phê từ Uganda. "Chúng tôi phải tìm kiếm thị trường thay thế, mặc dù hiện tại, khách hàng EU chiếm tới 90% lượng cà phê xuất khẩu của Uganda," ông chia sẻ.

Xem thêm : Hàng hóa phái sinh là gì? Tìm hiểu cách đầu tư hàng hóa sinh lời