Các nhà xuất khẩu ngũ cốc tại Nga đang chuyển hướng một phần hoạt động vận chuyển sang các cảng tại Biển Baltic, trong bối cảnh các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Ukraine tại Biển Đen và Biển Azov gây gián đoạn hoạt động xuất khẩu.

Gần đây, Nga và Ukraine đã gia tăng các cuộc tấn công, kể từ khi Nga tiến hành chiến dịch quân sự tại Ukraine vào tháng 2/2022, nhằm vào cơ sở lưu trữ, bốc xếp và tàu chở ngũ cốc của nhau tại khu vực Biển Đen. Điều này gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến hoạt động xuất khẩu nông sản, đặc biệt là lúa mì.

Theo nhiều nguồn tin từ các thương nhân và các nhà phân tích địa phương, cả ba cảng ngũ cốc tại cảng Novorossiysk, cửa ngõ xuất khẩu ngũ cốc quan trọng nhất của Nga, đã tạm ngừng hoạt động sau một loạt cuộc tấn công bằng drone cảm tử của Ukraine trong những tuần đầu tháng 8.

Tại Biển Baltic, các cảng của Nga hiện có tổng công suất ước tính lên tới 7 triệu tấn ngũ cốc mỗi năm. Nga có các cảng ngũ cốc tại Vysotsk và Ust-Luga, ngoài ra ngũ cốc cũng có thể được vận chuyển qua các cảng St. Petersburg và Kaliningrad.

Theo một nguồn tin trong ngành, tính đến ngày 18/8, nhu cầu vận chuyển ngũ cốc bằng đường sắt tới các cảng Baltic của Nga trong niên vụ 2026/27 đã đạt khoảng 5 triệu tấn, chủ yếu để giao trong tháng 8 và tháng 9. Con số này so với khoảng 6 triệu tấn được yêu cầu vận chuyển tới các cảng Biển Đen là Novorossiysk và Tuapse.

Trong niên vụ 2025/26, Nga đã xuất khẩu 46,3 triệu tấn ngũ cốc qua các cảng tại Biển Azov và Biển Đen, chiếm khoảng 90% tổng lượng ngũ cốc xuất khẩu bằng đường biển của Nga. Trong khi, cùng giai đoạn các cảng Baltic của Nga chỉ vận chuyển khoảng 1 triệu tấn.

Bất chấp quan hệ căng thẳng, hoạt động vận chuyển ngũ cốc Nga qua các quốc gia Baltic láng giềng, chủ yếu là Latvia, vẫn tiếp tục. Tuy nhiên, trong niên vụ vừa qua khối lượng đã giảm xuống khoảng 1 triệu tấn từ mức 2,5 triệu tấn cách đây hai năm.

Ông Arkady Zlochevskiy, người đứng đầu Liên minh Ngũ cốc Nga, cho biết xuất khẩu ngũ cốc của Nga qua các nước Baltic có thể đạt khoảng 5-6 triệu tấn trong niên vụ này, thậm chí lên tới 10 triệu tấn nếu các cảng của Estonia có thể được sử dụng.

Tuy nhiên, năng lực hiện tại tại khu vực Baltic không đủ để thay thế hoàn toàn các cảng tại Biển Azov và Biển Đen. Theo ông Zlochevskiy, ngay cả trong kịch bản tốt nhất, tổng công suất của tất cả các cảng khác của Nga cộng với vận tải đường bộ cũng chỉ có thể xử lý khoảng một nửa lượng hàng hóa vốn thường được xuất qua các cảng Biển Azov và Biển Đen.

Nga hiện là quốc gia xuất khẩu lúa mì lớn nhất thế giới, với các thị trường chính gồm Ai Cập, Thổ Nhĩ Kỳ và Saudi Arabia, đồng thời cũng là nhà cung cấp lớn về lúa mạch và dầu hướng dương. Ukraine cũng giữ vai trò quan trọng trên thị trường toàn cầu với tư cách là nước xuất khẩu lớn về ngô, lúa mì và lúa mạch, đồng thời là nhà xuất khẩu dầu hướng dương lớn nhất thế giới.

Thổ Nhĩ Kỳ và một số quốc gia trong khu vực đang kêu gọi thiết lập một lệnh ngừng bắn trên biển mới, tuy nhiên triển vọng khôi phục một cơ chế tương tự như thỏa thuận trước đây nhằm duy trì hoạt động vận tải thương mại qua Biển Đen vẫn còn nhiều bất định.