Kinh tế Trung Quốc bước vào quý IV/2026 với tăng trưởng phân hóa: sản xuất và xuất khẩu duy trì tích cực, trong khi tiêu dùng, bất động sản suy yếu và Bắc Kinh tăng hỗ trợ.

Tăng trưởng GDP: giảm tốc, dự báo dồn về đáy mục tiêu

GDP quý 2/2026 tăng 4.3% so với cùng kỳ, thấp hơn dự báo 4.5% của giới phân tích và chậm lại rõ rệt từ 5.0% của quý 1, đánh dấu mức tăng trưởng theo quý thấp nhất kể từ quý 4/2022. Theo Capital Economics, khu vực công nghiệp là nơi giảm tốc mạnh nhất, từ 4.9% xuống còn 3.0%, trong khi dịch vụ giảm nhẹ hơn. Nguyên nhân chính được các tổ chức nghiên cứu chỉ ra là đầu tư tài sản cố định sụt giảm sâu, cộng với tác động của các chính sách kiểm soát dư thừa công suất trong một số ngành công nghiệp.

GDP quý 3/2026 chưa được công bố tại thời điểm báo cáo, dự kiến ra vào khoảng ngày 18-19 tháng 10. Dự báo của các tổ chức lớn cho năm 2026 đều hội tụ quanh vùng 4.5 đến 4.6%, tức sát cận dưới mục tiêu chính thức, cho thấy kịch bản đạt mức trần 5% gần như đã bị loại khỏi kỳ vọng thị trường.

Nền kinh tế "chữ K": khoảng cách sản xuất và tiêu dùng mở rộng

Khoảng cách giữa tốc độ tăng sản xuất công nghiệp và bán lẻ đã mở rộng rõ rệt trong gần hai năm qua. Đầu năm 2025, chênh lệch giữa hai chỉ số này thường dưới 2 điểm phần trăm; đến giữa năm 2026, mức chênh đã nới lên 4 đến 5 điểm phần trăm. Tháng 8/2026, sản xuất công nghiệp tăng 5.2% so với cùng kỳ, vượt dự báo, trong khi bán lẻ chỉ tăng 0.4%, thấp hơn dự báo 0.8%.

Nhánh đi lên của nền kinh tế chủ yếu gắn với công nghệ cao và chuỗi cung ứng trí tuệ nhân tạo: lợi nhuận công nghiệp 7 tháng đầu năm tăng 17.6% so với cùng kỳ. Nhánh đi xuống phản ánh ba lực cản: doanh số ô tô tháng 8 giảm 18.5% một phần do hiệu ứng nền cao của chương trình đổi xe cũ lấy mới năm 2025; đầu tư tài sản cố định 8 tháng đầu năm giảm 7.2%, trong đó đầu tư bất động sản giảm tới 19.9%; và tỷ lệ thất nghiệp đô thị tăng lên 5.3%. Bản thân NBS cũng thừa nhận tình trạng cung vượt cầu ở một số lĩnh vực trong nước.

PMI tháng 9: trở lại vùng mở rộng sau hai tháng thu hẹp

PMI sản xuất tháng 9 tăng lên 50.1 từ 49.8, PMI phi sản xuất tăng mạnh lên 50.2 từ 49.0, đưa PMI tổng hợp lên 50.7, cao nhất kể từ tháng 12/2025. Cả hai chỉ số đều đã nằm dưới ngưỡng 50 trong hai tháng liên tiếp trước đó. Theo NBS, động lực chính đến từ chỉ số công nghệ cao đạt 52.5, cùng sự phục hồi của ngành xây dựng sau giai đoạn thời tiết bất lợi tháng 8.

Cần lưu ý rằng các biện pháp hỗ trợ của Bắc Kinh chỉ được công bố ngày 29/9, một ngày trước khi PMI tháng 9 được công bố, nên khó có thể là nguyên nhân trực tiếp của đợt phục hồi này. Tác động thực sự của gói hỗ trợ, nếu có, nhiều khả năng sẽ thể hiện rõ hơn trong dữ liệu PMI và hoạt động kinh tế của tháng 10.

Chính sách: LPR giữ nguyên, gói hỗ trợ có mục tiêu

Ngày 20/9/2026, Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc (PBOC) giữ nguyên lãi suất cho vay cơ bản (LPR) kỳ hạn 1 năm ở 3.0% và kỳ hạn 5 năm ở 3.5%, tháng thứ 16 liên tiếp không thay đổi. Toàn bộ 21 chuyên gia trong khảo sát của Reuters đều dự báo đúng kết quả này. Theo các nhà kinh tế được Reuters phỏng vấn, PBOC đang bị ràng buộc bởi biên lãi ròng hẹp của hệ thống ngân hàng, và việc lạm phát đã chuyển từ giảm phát sang dương nhẹ làm giảm động lực nới lỏng thêm. Cuộc họp LPR tiếp theo dự kiến diễn ra ngày 20/10/2026.

Sau phiên họp thường kỳ ngày 28/9, Quốc vụ viện Trung Quốc công bố một loạt biện pháp hỗ trợ vào ngày 29/9, gồm cắt lãi suất công cụ cho vay bổ sung thế chấp (PSL) 25 điểm cơ bản xuống còn 1.5%; lần đầu tiên trợ cấp trực tiếp 1 điểm phần trăm lãi suất vay mua nhà lần đầu trong tối đa 5 năm, áp dụng cho khoản vay đến 1 triệu nhân dân tệ và nhà ở không quá 120 mét vuông, có hiệu lực từ 1/10 trong thời hạn tạm thời một năm; và nâng thêm 200 tỷ nhân dân tệ hạn mức tái cấp vốn cho lĩnh vực công nghệ, đưa tổng hạn mức công cụ này lên 1,400 tỷ nhân dân tệ.

Goldman Sachs nhận định gói biện pháp này "có ý nghĩa như một tín hiệu chính sách hơn là một xung lực tăng trưởng ngắn hạn", vì điều kiện hưởng trợ cấp khá chặt chẽ. Nomura cho rằng vòng hỗ trợ mới "không đủ để thúc đẩy tăng trưởng", còn Morgan Stanley gọi đây là biện pháp khiêm tốn, chưa đủ thay đổi xu hướng giảm đòn bẩy của các hộ gia đình. Không có nguồn chính thức nào xác nhận đây là gói hỗ trợ có quy mô lớn nhất trong một khoảng thời gian cụ thể, nên cách mô tả thận trọng và chính xác nhất là xem đây là một đợt nới lỏng có mục tiêu, tập trung vào bất động sản và tín dụng công nghệ.

Hội nghị Trung ương 5 khóa XX: trọng tâm là xây dựng Đảng, không phải Kế hoạch 5 năm

Bộ Chính trị Đảng Cộng sản Trung Quốc đã ấn định Hội nghị Trung ương 5 khóa XX sẽ diễn ra từ ngày 26 đến 29/10/2026 tại Bắc Kinh. Nội dung chính thức được công bố là thảo luận "một số vấn đề lớn về kiên trì thúc đẩy quản trị Đảng toàn diện và nghiêm minh", gắn với việc thông qua một văn kiện mới về kỷ luật Đảng và khả năng điều chỉnh nhân sự Ban Chấp hành Trung ương trước Đại hội Đảng lần thứ 21 dự kiến vào mùa thu 2027.

Đây là điểm cần lưu ý: Kế hoạch 5 năm lần thứ 15 giai đoạn 2026-2030, vốn thường được xây dựng tại một hội nghị trung ương thứ 5, trên thực tế đã hoàn tất ở chu kỳ trước, với khuyến nghị được thông qua tại Hội nghị Trung ương 4 vào tháng 10/2025 và văn kiện chính thức được Quốc hội phê chuẩn vào tháng 3/2026. Vì vậy, không nên kỳ vọng các định hướng chính sách kinh tế trung hạn mới về công nghệ cao, tiêu dùng hay bất động sản sẽ được công bố tại hội nghị lần này. Diễn đàn tiếp theo có khả năng đưa ra các quyết sách kinh tế cụ thể hơn cho năm 2027 là Hội nghị Công tác Kinh tế Trung ương, theo thông lệ thường tổ chức vào tháng 12.

Thương mại Mỹ, Trung: hạ nhiệt tạm thời, phạm vi hẹp

Chủ tịch Tập Cận Bình thăm cấp nhà nước tới Washington trong hai ngày 23 và 24/9/2026, cuộc gặp thượng đỉnh thứ hai trong năm với Tổng thống Trump. Kết quả đáng chú ý nhất là gia hạn thỏa thuận đình chiến thuế quan thêm hai tháng, từ 10/11/2026 sang 10/1/2027, giữ nguyên mức thuế 30% với hàng Trung Quốc và 10% với hàng Mỹ.

Hai bên cũng công bố cắt giảm thuế có đi có lại cho tổng cộng khoảng 60 tỷ USD hàng hóa, mỗi bên 30 tỷ USD, áp dụng cho các mặt hàng được xem là "không nhạy cảm". Phía Trung Quốc giảm thuế cho một số nông sản và năng lượng của Mỹ như ngô, lúa mì, cao lương, thịt, sữa, dầu thực vật và than đá. Phía Mỹ giảm thuế cho 77 dòng hàng tiêu dùng của Trung Quốc, từ lò vi sóng, đồ chơi đến đồ trang trí ngày lễ. Đáng chú ý, đậu tương không nằm trong danh sách được giảm thuế, và Trung Quốc vẫn áp thuế trả đũa bổ sung 10% lên đậu tương Mỹ. Theo Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent, Trung Quốc đang đáp ứng cam kết mua 25 triệu tấn đậu tương mỗi năm nhưng chậm hơn với cam kết mua 17 tỷ USD các loại nông sản khác. Hai bên cũng chưa công bố lộ trình hay thời hạn cụ thể để thực thi đầy đủ các cam kết giảm thuế.

Về tổng thể, đây là một thỏa thuận quản lý rủi ro ngắn hạn hơn là một bước đột phá, với thời hạn hai tháng khiến mốc 10/1/2027 trở thành điểm cần theo dõi tiếp theo. Các vấn đề lớn hơn như đất hiếm, công nghệ bán dẫn hay Đài Loan vẫn chưa được đề cập trong khuôn khổ thỏa thuận lần này.

Xuất nhập khẩu và lạm phát

Theo Tổng cục Hải quan Trung Quốc, tính theo đồng USD, xuất khẩu tháng 8/2026 tăng 25.0% so với cùng kỳ, nhập khẩu tăng 28.2%, đưa thặng dư thương mại tháng lên 119.1 tỷ USD và thặng dư lũy kế 8 tháng lên 805.5 tỷ USD, đang trên đà vượt mức kỷ lục 1,189 tỷ USD của cả năm 2025. Xuất khẩu sang Mỹ tăng 34.4%, sang khối ASEAN tăng 30.2%, trong khi sang Liên minh châu Âu chỉ tăng 6.6%.

Một phần đáng kể của mức tăng nhập khẩu đến từ hiệu ứng giá hàng hóa, khi giá dầu thô và than tăng do xung đột tại Trung Đông và một số sự cố khai thác trong nước, nên đây chưa hẳn là bằng chứng cho thấy cầu nội địa đã cải thiện thực chất.

CPI tháng 8/2026 tăng 0.8% so với cùng kỳ, cải thiện từ 0.5% của tháng 7, trong khi PPI tăng 3.8%, cao hơn tháng 7 là 3.5%. Giá thực phẩm, đặc biệt thịt lợn giảm 11.8%, tiếp tục kéo CPI xuống, trong khi đà tăng của PPI chủ yếu đến từ giá nguyên liệu nhập khẩu và nhu cầu điện, than trong mùa hè, tức là lạm phát do chi phí đẩy hơn là cầu kéo. Số liệu tháng 9 cho cả lạm phát và thương mại dự kiến công bố giữa tháng 10.

Kết luận

Nhìn tổng thể, kinh tế Trung Quốc bước vào quý 4/2026 trong trạng thái tăng trưởng chậm lại nhưng chưa đến mức khủng hoảng, được nâng đỡ bởi khu vực sản xuất và xuất khẩu công nghệ cao trong khi tiêu dùng và bất động sản tiếp tục là điểm nghẽn. Phản ứng chính sách cho đến nay nghiêng về các biện pháp có mục tiêu, quy mô vừa phải, hơn là một gói kích thích toàn diện. Quan hệ thương mại với Mỹ đã bớt căng thẳng trong ngắn hạn nhưng vẫn mong manh, với mốc 10/1/2027 là điểm cần theo dõi tiếp theo.

Ba nguồn dữ liệu sẽ quyết định hướng đi của câu chuyện này trong tháng 10: bộ số liệu GDP, sản xuất và bán lẻ quý 3 công bố giữa tháng, có thể xác nhận hoặc bác bỏ đà phục hồi vừa thấy ở PMI tháng 9; quyết định LPR ngày 20/10, cho biết liệu PBOC có tiếp tục đứng ngoài cuộc hay không; và PMI tháng 10 công bố cuối tháng, phép thử trực tiếp cho câu hỏi liệu gói hỗ trợ cuối tháng 9 có tạo ra tác động thực chất hay chỉ là một đợt phục hồi kỹ thuật ngắn hạn.