Chỉ một ngày sau khi Tổng thống Trump tuyên bố hủy kế hoạch tấn công Iran để mở đường cho đàm phán, Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth lại đăng đàn khẳng định quân đội nước này "đã khóa nòng và sẵn sàng khai hỏa" ở quy mô chưa từng thấy kể từ Thế chiến II. Cùng lúc, Iran tuyên bố vừa bắn hạ thêm một UAV trinh sát trị giá 30 triệu USD của Mỹ tại Hormuz. Đây không phải là hai tín hiệu mâu thuẫn, mà là hai mặt của cùng một chiến thuật đàm phán dưới áp lực tối đa.

Tuyên bố của Hegseth: Không phải đe dọa mới, mà là xác nhận năng lực đã chuẩn bị

Theo Dân Trí và Tuổi Trẻ, ngày 3/8, ông Pete Hegseth - Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ (tên gọi mới của chức danh Bộ trưởng Quốc phòng) - đăng trên mạng xã hội X: "Bộ Chiến tranh Mỹ đã sẵn sàng hành động và hiện vẫn sẵn sàng ở mức chưa từng thấy kể từ Thế chiến 2. Mọi thứ đã sẵn sàng để khai hỏa". Điều quan trọng cần làm rõ: đây không phải là một lời đe dọa tấn công mới, mà là phần bổ sung, đi kèm với đoạn phỏng vấn của chính Tổng thống Trump trên Fox News - trong đó ông tiết lộ chi tiết về kế hoạch quân sự mà Washington từng chuẩn bị nhưng đã tạm hoãn.

Theo tiết lộ của ông Trump, Mỹ ban đầu đã lên kế hoạch cho "cuộc tấn công lớn nhất kể từ Thế chiến 2" nhằm vào Iran, nhưng sau đó quyết định hoãn lại sau khi nhận được đề nghị trực tiếp từ các đồng minh vùng Vịnh, gồm Ả-rập Xê-út, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) và Qatar - đúng như những gì đã được tường thuật trong các bản tin trước đó về việc Trump hủy kế hoạch tấn công để nối lại đàm phán. Việc ông Hegseth công khai khẳng định năng lực quân sự "đã khóa nòng" ngay sau tiết lộ này, do đó, nên được hiểu là một động thái củng cố vị thế đàm phán của Washington - nhắc nhở Iran rằng lựa chọn quân sự vẫn luôn sẵn sàng được kích hoạt trở lại bất cứ lúc nào, chứ không phải đã bị gạt bỏ hoàn toàn.

Iran đáp lại bằng hành động: Bắn hạ UAV 30 triệu USD ngay tại Hormuz

Gần như đồng thời, theo VTC News và 24h, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố đã bắn hạ một máy bay không người lái MQ-9 Reaper của Mỹ tại khu vực eo biển Hormuz. Phía Iran cho biết chiếc UAV này có giá trị khoảng 30 triệu USD, trong khi quân đội Mỹ đến nay vẫn chưa xác nhận thông tin trên - một mô hình quen thuộc đã lặp lại nhiều lần trong suốt cuộc xung đột: Iran công bố chiến công, Mỹ im lặng hoặc phủ nhận, khiến việc kiểm chứng độc lập gần như bất khả thi.

Đáng chú ý, đây không phải lần đầu tiên loại sự việc này xảy ra. Trước đó, hồi đầu tháng 7, IRGC cũng từng tuyên bố bắn hạ một UAV MQ-9 khác, ngay sau khi CENTCOM xác nhận đã không kích hơn 80 mục tiêu tại Iran - bao gồm hệ thống phòng thủ, mạng lưới chỉ huy tác chiến, trạm radar ven biển và hơn 60 xuồng cao tốc của IRGC tại Hormuz. Việc mẫu hình này lặp lại cho thấy MQ-9 Reaper - dù là khí tài trinh sát và tấn công hiện đại - đang trở thành mục tiêu ưu tiên và tương đối dễ bị tổn thương của IRGC tại khu vực Hormuz, có thể do tần suất hoạt động cao và độ cao bay tương đối thấp so với các loại máy bay có người lái.

Vì sao Mỹ vừa muốn đàm phán vừa phô trương sức mạnh?

Việc hai tín hiệu tưởng chừng trái ngược - đàm phán và phô diễn sức mạnh quân sự - xuất hiện gần như cùng lúc thực chất phản ánh một chiến thuật đàm phán quen thuộc trong ngoại giao quốc tế, đặc biệt là phong cách "gây sức ép tối đa" mà chính quyền Trump đã áp dụng xuyên suốt cuộc xung đột này. Bằng cách vừa cử đặc phái viên đàm phán, vừa công khai nhắc nhở về năng lực quân sự chưa từng được sử dụng hết, Washington muốn tối đa hóa đòn bẩy của mình trên bàn đàm phán - khiến Iran phải cân nhắc nghiêm túc rằng bất kỳ sự trì hoãn hay thất bại nào trong đàm phán đều có thể dẫn đến hậu quả quân sự thực sự, thay vì chỉ là lời đe dọa suông.

Về phía Iran, việc tiếp tục công bố các "chiến công" như vụ bắn hạ MQ-9 - ngay cả khi thông tin chưa được kiểm chứng độc lập - cũng phục vụ một mục đích tương tự nhưng theo hướng ngược lại: chứng minh với cả người dân trong nước lẫn phía Mỹ rằng Tehran không đàm phán từ vị thế yếu thế hay bị khuất phục, mà vẫn duy trì được năng lực đáp trả đáng kể ngay cả khi đang trong tiến trình thương lượng.

Bối cảnh: Đàm phán về Hormuz đã khởi động, nhưng chưa có gì chắc chắn

Theo Tuổi Trẻ, các cuộc đàm phán trực tiếp giữa Mỹ và Iran liên quan tới việc mở lại hoàn toàn eo biển Hormuz đã chính thức bắt đầu từ chiều 3/8, đúng như tuyên bố trước đó của ông Trump. Đồng thời, Iran cũng được cho là đang tiến gần tới một thỏa thuận riêng với Oman về cơ chế quản lý tuyến hàng hải này. Tuy nhiên, việc IRGC vẫn tiếp tục các hoạt động quân sự - bắn hạ UAV, kiểm soát tàu thuyền - ngay trong giai đoạn đàm phán cho thấy một thực tế quan trọng: chưa có bất kỳ lệnh ngừng bắn chính thức hay cam kết kiềm chế quân sự song phương nào được thiết lập, mà hai bên đơn thuần đang đàm phán trong lúc vẫn duy trì các hoạt động quân sự thường nhật của mình.

Điều cần theo dõi tiếp theo

Diễn biến những ngày tới sẽ phụ thuộc phần lớn vào tiến độ của vòng đàm phán vừa khởi động. Nếu các bên đạt được tiến triển cụ thể về cơ chế quản lý Hormuz, nhiều khả năng tần suất các vụ việc quân sự kiểu "bắn hạ UAV" sẽ giảm dần khi cả hai bên bắt đầu ưu tiên bảo vệ đà đàm phán. Ngược lại, nếu đàm phán bế tắc, những tuyên bố như của ông Hegseth về việc "đã khóa nòng và sẵn sàng khai hỏa" hoàn toàn có thể được hiện thực hóa thành hành động quân sự thực tế - đặc biệt khi bản thân ông Trump đã xác nhận kế hoạch tấn công quy mô lớn chưa bị hủy bỏ hoàn toàn, mà chỉ đang tạm hoãn để chờ kết quả ngoại giao.

Nguồn: VTC News