Xung đột giữa Mỹ và Iran tiếp tục leo thang khi Tehran mở rộng các cuộc tấn công sang nhiều quốc gia Vùng Vịnh, đồng thời tuyên bố đóng cửa eo biển Hormuz. 

Xung đột leo thang, thỏa thuận Mỹ - Iran đứng trước nguy cơ đổ vỡ

Trong những ngày gần đây, Mỹ và Iran tiếp tục tiến hành các đợt không kích quy mô lớn bằng tên lửa và máy bay không người lái nhằm vào nhau. Đến ngày 12/7, Iran mở rộng các cuộc tấn công sang nhiều quốc gia Vùng Vịnh có sự hiện diện của quân đội Mỹ, đồng thời tuyên bố một lần nữa đóng cửa eo biển Hormuz - tuyến vận tải năng lượng quan trọng bậc nhất thế giới.

Những diễn biến mới làm gia tăng sự bất định đối với thỏa thuận tạm thời được Mỹ và Iran ký kết hồi tháng trước. Thỏa thuận này hướng tới việc khôi phục hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz và tạo khoảng thời gian 60 ngày để hai bên đàm phán một giải pháp hòa bình lâu dài.

Theo giới quan sát, các đợt tấn công mới cho thấy xung đột không chỉ gia tăng về cường độ mà còn mở rộng về phạm vi, trong bối cảnh Tehran tiếp tục siết chặt quyền kiểm soát hoạt động hàng hải tại eo biển Hormuz.

Iran mở rộng tấn công, Mỹ tiếp tục đáp trả

Iran lần đầu tiên kể từ tháng 4 tiến hành tấn công nhằm vào Qatar - quốc gia đang đóng vai trò trung gian trong các cuộc đàm phán giữa Washington và Tehran. Giới chức Qatar cho biết mảnh vỡ từ các vụ tấn công đã khiến ba người bị thương, trong đó có một trẻ em. Doha cũng cảnh báo sẽ chấm dứt vai trò hòa giải nếu các cuộc tấn công nhằm vào nước này tiếp diễn.

Cùng thời điểm, Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) cho biết hệ thống phòng không nước này đã phải đánh chặn nhiều tên lửa và máy bay không người lái từ Iran. Đây là lần đầu UAE trở thành mục tiêu kể từ đầu tháng 5.

Đáp trả, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) thông báo quân đội Mỹ đã triển khai thêm các đợt không kích nhằm vào Iran từ 17h ngày Chủ nhật (giờ miền Đông nước Mỹ). Theo CENTCOM, mục tiêu của chiến dịch là tiếp tục làm suy yếu năng lực tấn công tàu thương mại và các phương tiện hàng hải dân sự của Iran tại eo biển Hormuz.

Người phát ngôn CENTCOM Tim Hawkins cho biết lực lượng Mỹ đã bắn hạ một tên lửa hành trình cùng một máy bay không người lái tấn công một chiều của Iran.

Trong cuộc trao đổi với Reuters, Tổng thống Donald Trump khẳng định Mỹ đang tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào Iran với cường độ mạnh.

Ở chiều ngược lại, truyền thông Iran đưa tin nhiều vụ nổ đã xảy ra tại hai thành phố cảng Sirik và Bandar Abbas, cùng đảo Qeshm - những khu vực có vị trí chiến lược bên eo biển Hormuz và tập trung nhiều cơ sở quân sự của nước này.

Bộ Ngoại giao Iran lên án các cuộc không kích của Mỹ là hành động gây hấn, đồng thời cho biết vòng đàm phán giữa Iran và Oman tại Muscat ngày 11/7 không đạt kết quả. Nội dung thảo luận chủ yếu xoay quanh việc quản lý eo biển Hormuz và bảo đảm hoạt động hàng hải trong khu vực.

Mặc dù trước đó Tổng thống Trump tuyên bố lệnh ngừng bắn đã chấm dứt, ông vẫn để ngỏ khả năng nối lại đối thoại với Tehran. Trong khi đó, Trưởng đoàn đàm phán Iran Mohammad Baqer Qalibaf tuyên bố "kỷ nguyên của những thỏa thuận đơn phương đã kết thúc" và cảnh báo các bên phải thực hiện đúng cam kết hoặc sẽ phải trả giá.

Eo biển Hormuz tiếp tục trở thành tâm điểm

Cuộc chiến do Mỹ và Israel phát động nhằm vào Iran từ ngày 28/2 đã khiến tình hình an ninh tại Vùng Vịnh ngày càng bất ổn. Sau đó, Iran liên tiếp mở các cuộc tấn công nhằm vào nhiều quốc gia có căn cứ quân sự của Mỹ.

Trong thời gian qua, Tehran cũng thúc đẩy kế hoạch thiết lập cơ chế thu phí thường trực đối với các tàu đi qua eo biển Hormuz. Trước khi xung đột bùng phát, tuyến hàng hải này vận chuyển khoảng 20% lượng dầu mỏ và khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) tiêu thụ trên toàn cầu. Iran nhiều lần cảnh báo các tàu chỉ được phép đi qua khi có sự chấp thuận từ Tehran.

Tối 11/7, Iran tuyên bố đóng cửa eo biển Hormuz sau khi bắn cảnh cáo và đánh trúng một tàu di chuyển trên tuyến đường chưa được cấp phép. Sang ngày 12/7, Tehran tiếp tục thông báo đã tấn công thêm một tàu khác khiến phương tiện này không thể tiếp tục hành trình.

Liên quan đến các vụ việc trên, Ấn Độ xác nhận một công dân nước này mất tích sau vụ tấn công nhằm vào tàu container GFS Galaxy ngoài khơi Oman. Giới chức Oman cho biết đã giải cứu an toàn 23 thành viên thủy thủ đoàn.

Trong khi đó, Qatar khuyến cáo toàn bộ tàu thương mại, tàu cá, du thuyền và mô tô nước tạm dừng hoạt động tại khu vực. Cơ quan Eo biển Vịnh Ba Tư - cơ quan mới được Iran thành lập - tuyên bố hoạt động lưu thông qua Hormuz hiện bị đình chỉ do các hoạt động quân sự mà nước này cho là trái phép của Mỹ, đồng thời cho biết việc cấp phép sẽ chỉ được khôi phục khi tình hình ổn định trở lại.

Mỹ khẳng định bảo vệ tự do hàng hải

Đầu tuần trước, Washington đã thu hồi giấy phép miễn trừ trừng phạt từng cho phép Iran xuất khẩu dầu, sau hàng loạt vụ tấn công nhằm vào tàu thương mại tại eo biển Hormuz.

Chính quyền Mỹ tuyên bố đã triển khai thêm lực lượng để bảo vệ quyền tự do hàng hải trước những hành động mà Washington mô tả là gây hấn, quấy rối và đe dọa từ phía Iran.

Phía Mỹ khẳng định Iran không kiểm soát hoàn toàn eo biển Hormuz và hoạt động hàng hải vẫn đang được duy trì.

Trung tâm Thông tin Hàng hải Liên hợp (JMIC), do Hải quân Mỹ chủ trì, cho biết tàu thuyền vẫn có thể lưu thông theo cả hai chiều trên tuyến phía nam gần Oman đã được mở rộng, mặc dù mức độ rủi ro an ninh tại khu vực hiện vẫn rất cao.

Theo CENTCOM, riêng trong ngày 11/7, quân đội Mỹ đã tấn công khoảng 140 mục tiêu quân sự của Iran. Tổng cộng hơn 300 mục tiêu đã bị đánh trúng trong ba đêm vừa qua, với mục tiêu làm suy yếu khả năng của Tehran trong việc tấn công tàu dân sự và tàu thương mại tại eo biển Hormuz.

Đáp trả, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố đã phá hủy một trung tâm chỉ huy, các nhà chứa máy bay không người lái tại Jordan, một trạm radar cùng nhiều hệ thống phóng rocket của Mỹ tại Kuwait.

IRGC cũng cho biết đã tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào cơ sở hỗ trợ và tiếp nhiên liệu cho tàu sân bay tại Oman, đồng thời phá hủy một trung tâm bảo dưỡng máy bay phản lực và một cơ sở chỉ huy của Mỹ tại Qatar.

Nguồn: VnEconomy