Chỉ vài ngày sau khi Tổng thống Trump nhiều lần khẳng định thỏa thuận với Iran sắp được ký kết, Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran bất ngờ công khai đưa ra 6 điều kiện cứng rắn để mở lại eo biển Hormuz - động thái mà hãng tin AP nhận định có thể làm đảo lộn toàn bộ tiến trình đàm phán.

Sáu điều kiện Iran đưa ra với Mỹ

Ngày 8/8, Thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran, ông Mohammad Bagher Zolghadr, tuyên bố trên truyền thông nhà nước rằng eo biển Hormuz sẽ không được mở lại cho đến khi Mỹ "chấn chỉnh hành vi". Ông liệt kê 6 điều kiện cụ thể: không đe dọa Iran hoặc xúc phạm những điều thiêng liêng của nước này dưới bất kỳ hình thức nào; chấm dứt vĩnh viễn chiến tranh và hành động gây hấn nhằm vào Iran cùng các lực lượng đồng minh trong khu vực (gồm Hezbollah, Hamas và Houthi); dỡ bỏ hoàn toàn phong tỏa hàng hải đối với các cảng của Iran; rút lực lượng quân sự Mỹ khỏi khu vực; bồi thường đầy đủ thiệt hại do chiến tranh gây ra; và dỡ bỏ toàn bộ các lệnh trừng phạt, giải phóng tài sản của Iran đang bị phong tỏa ở nước ngoài.

Ông Zolghadr nhấn mạnh đây là những yêu cầu từ người dân Iran, được thể hiện rõ ràng trong suốt 160 ngày kiên định trên chiến trường và đường phố, đồng thời khẳng định Hội đồng An ninh Tối cao sẽ không rút lại những yêu cầu này, dù trong chiến tranh hay trên bàn đàm phán. Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian cũng lên tiếng tái khẳng định cam kết theo đuổi đối thoại để bảo vệ lợi ích quốc gia, nhưng nhấn mạnh Tehran sẽ không chịu bị ép buộc đầu hàng.

Phía Mỹ: Yêu cầu "lố bịch", khó có khả năng được chấp nhận

Phản ứng trước danh sách điều kiện này, một cựu Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ nhận định trên chương trình của ABC News ngày 9/8 rằng các điều kiện của Iran là "lố bịch". Ông Richard Weitz, chuyên gia an ninh quốc tế tại Đại học Quốc phòng NATO, cũng nói với Al Jazeera rằng Mỹ gần như chắc chắn sẽ không chấp nhận yêu cầu bồi thường hay bất kỳ điều kiện nào khác mà Iran đưa ra, viện dẫn việc chính ông Trump đã công khai bác bỏ khả năng bồi thường và Quốc hội Mỹ cũng không ủng hộ đề xuất như vậy. Theo ông Weitz, danh sách điều kiện của Iran "sẽ trở thành rào cản khiến Nhà Trắng không thể đạt được thỏa thuận". Đến nay, giới chức Mỹ vẫn chưa đưa ra bình luận chính thức nào về các yêu cầu này.

Tương phản rõ rệt với những phát biểu lạc quan chỉ vài ngày trước

Diễn biến này đối lập hoàn toàn với không khí lạc quan mà phía Mỹ tạo ra chỉ vài ngày trước đó, khi Tổng thống Trump nhiều lần khẳng định một thỏa thuận sắp được ký kết và hoạt động vận tải qua Hormuz sẽ sớm trở lại bình thường, thậm chí từng đưa ra mốc thời gian 48 giờ để biết kết quả đàm phán. Việc Iran công khai và dứt khoát đặt ra hàng loạt điều kiện tiên quyết - trong đó có yêu cầu bồi thường chiến tranh và rút toàn bộ quân đội Mỹ khỏi khu vực, những điều kiện mà giới quan sát cho là gần như không thể được Washington chấp nhận - cho thấy khoảng cách giữa hai bên trên thực tế vẫn còn rất lớn, bất chấp các tín hiệu tích cực về mặt ngoại giao trước đó.

Điều cần theo dõi tiếp theo

Với việc cả hai bên đều giữ lập trường cứng rắn công khai, thị trường cần theo dõi liệu Mỹ có phản hồi chính thức về 6 điều kiện này hay không, cũng như diễn biến của thỏa thuận tạm thời giữa Iran và Oman về tuyến vận tải hàng hải - vốn được xem là một lối đi khác, tách biệt khỏi yêu cầu "mở lại Hormuz theo đúng nghĩa" mà Mỹ mong muốn. Giá dầu và vàng thế giới nhiều khả năng sẽ tiếp tục biến động mạnh theo từng diễn biến mới của tiến trình đàm phán này.

Nguồn: VnExpress