Thay vì tăng chi cho ăn uống, du lịch hay mua sắm, ngày càng nhiều người trẻ tại Nhật Bản lựa chọn cắt giảm các khoản chi tiêu hằng ngày để dành tiền đầu tư thông qua các tài khoản miễn thuế. Xu hướng này phản ánh tâm lý sợ bỏ lỡ cơ hội trên thị trường chứng khoán, đồng thời cho thấy nỗi lo ngày càng lớn về triển vọng tài chính trong tương lai.

Người trẻ ưu tiên đầu tư thay vì tiêu dùng

Theo Nikkei Asia, những năm gần đây, các tài khoản đầu tư miễn thuế NISA (Nippon Individual Savings Account) đã trở thành lựa chọn phổ biến đối với giới trẻ Nhật Bản. Đây là chương trình được Chính phủ Nhật triển khai nhằm khuyến khích người dân chuyển một phần tiền gửi tiết kiệm sang đầu tư vào cổ phiếu và các loại tài sản tài chính khác.

Rio Taniguchi, 27 tuổi và là mẹ của hai con, là một ví dụ tiêu biểu cho xu hướng này. Trước đây, cô từng tham gia chương trình bảo hiểm giáo dục dành cho con đầu lòng. Tuy nhiên, sau khi sinh con thứ hai vào năm ngoái, Taniguchi bắt đầu tìm hiểu thêm các hình thức đầu tư khác và hiện đều đặn dành khoảng 20.000 yên (khoảng 123 USD) mỗi tháng để đầu tư qua NISA.

Theo Taniguchi, sau khi tìm hiểu thông tin đầu tư trên mạng xã hội, cô nhận thấy bảo hiểm giáo dục không còn là lựa chọn tối ưu. Cô cũng cho rằng nếu không tham gia NISA thì sẽ bỏ lỡ một cơ hội đầu tư đáng giá.

Lạm phát và chứng khoán tăng mạnh làm thay đổi tư duy tài chính

Động lực thúc đẩy xu hướng đầu tư không chỉ đến từ kỳ vọng lợi nhuận trên thị trường chứng khoán mà còn xuất phát từ những lo ngại về lạm phát cũng như khả năng đảm bảo tài chính trong tương lai.

Trong nhiều năm, các hộ gia đình Nhật Bản gần như chỉ gửi tiền vào ngân hàng bởi mặt bằng giá cả ổn định. Tuy nhiên, khi lạm phát liên tục duy trì trên mục tiêu của Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ), quan điểm này đã dần thay đổi. Cùng với đó, việc thị trường chứng khoán Nhật Bản liên tục xác lập các mức kỷ lục mới càng khiến việc nắm giữ tiền mặt trở nên kém hấp dẫn hơn.

Chương trình NISA được triển khai từ năm 2014 và được cải cách vào năm 2024 với hạn mức đầu tư cao hơn cùng nhiều ưu đãi thuế nhằm khuyến khích đầu tư dài hạn.

Hiện NISA gồm hai hình thức đầu tư. Một là đầu tư vào các quỹ tín thác với hạn mức tối đa 1,2 triệu yên mỗi năm. Hình thức còn lại cho phép đầu tư vào quỹ tín thác, cổ phiếu Nhật Bản và cổ phiếu nước ngoài với hạn mức lên tới 2,4 triệu yên mỗi năm.

Theo Cơ quan Dịch vụ Tài chính Nhật Bản, số lượng tài khoản NISA đã tăng mạnh từ 4,92 triệu tài khoản vào tháng 1/2014 lên khoảng 28,21 triệu tài khoản vào cuối năm 2025.

Tổng giá trị tài sản trong chương trình cũng tăng từ 35 nghìn tỷ yên năm 2023 lên 71 nghìn tỷ yên vào năm 2025. Tính đến cuối tháng 6/2025, nhóm nhà đầu tư dưới 40 tuổi chiếm khoảng 49% tổng số giao dịch thông qua NISA.

"Nghèo NISA" – hệ quả của cơn sốt đầu tư

Sự bùng nổ của NISA cũng làm xuất hiện một thuật ngữ mới tại Nhật Bản là "nghèo NISA", dùng để chỉ những người sẵn sàng cắt giảm các khoản chi tiêu thiết yếu nhằm tối đa hóa số tiền dành cho đầu tư.

Khái niệm này đã thu hút sự chú ý khi một nghị sĩ đối lập đặt câu hỏi với Bộ trưởng Tài chính Satsuki Katayama trong phiên họp của Quốc hội vào giữa tháng 3 rằng bà có biết tới cụm từ này hay không.

Đáp lại, bà Katayama cho biết khái niệm này khiến bà khá bất ngờ và nhấn mạnh rằng mục tiêu của chương trình NISA chưa bao giờ là biến việc tiết kiệm trở thành gánh nặng đối với người dân.

Ông Misa Tei, chuyên gia nghiên cứu cấp cao tại Viện nghiên cứu Dai-ichi Life, nhận định hiện chưa có định nghĩa chính thức về "nghèo NISA", do đó rất khó xác định có bao nhiêu người thực sự rơi vào tình trạng này.

Theo ông, lạm phát hiện nay đã trở nên dai dẳng hơn nhiều so với thời điểm chương trình NISA mới được triển khai. Chính vì vậy, ngày càng có nhiều người cảm thấy áp lực khi chi phí sinh hoạt tăng cao, đồng thời cho rằng số người tự nhận mình là "nghèo NISA" có thể đã gia tăng đáng kể trong hai năm gần đây.

Chứng khoán tăng mạnh càng thúc đẩy làn sóng đầu tư

Đà tăng mạnh của thị trường chứng khoán Nhật Bản cũng trở thành động lực quan trọng khiến giới trẻ tích cực tham gia đầu tư.

Chỉ số Nikkei 225 đã lập kỷ lục mới khi vượt mốc 72.000 điểm trong tháng trước, gần gấp đôi so với một năm trước đó. Động lực chính đến từ sự bùng nổ của nhóm cổ phiếu liên quan đến trí tuệ nhân tạo (AI) và ngành bán dẫn.

Theo ông Misa Tei, khác với thế hệ cha mẹ, nhiều người trẻ hiện nay tin rằng những khoản đầu tư được thực hiện từ sớm sẽ tiếp tục tăng giá trị trong dài hạn.

Sinh viên năm cuối đại học Tsubasa Abe cho biết anh đang dành từ 30-40% thu nhập từ công việc làm thêm để đầu tư thông qua NISA và dự định sẽ tăng tỷ lệ này sau khi chính thức đi làm từ tháng 4 năm sau.

Abe chia sẻ rằng anh không quá lo ngại về rủi ro vì xác định đầu tư dài hạn. Theo anh, khoản lỗ lớn nhất chỉ là số vốn đã bỏ ra, trong khi ở tuổi đôi mươi, anh vẫn còn nhiều thời gian để phục hồi nếu đưa ra quyết định sai lầm.

Lo chuẩn bị tài chính cho tuổi già và tâm lý FOMO ngày càng rõ nét

Tại một quốc gia vốn nổi tiếng với thói quen tiết kiệm tiền mặt và hạn chế rủi ro tài chính, sự phổ biến ngày càng lớn của NISA cho thấy tư duy đầu tư của người dân đang dần thay đổi.

Đối với nhiều người trẻ Nhật Bản hiện nay, điều đáng lo không còn là rủi ro khi đầu tư mà là nguy cơ bỏ lỡ cơ hội nếu không đầu tư. Tuy nhiên, phần lớn trong số họ vẫn chưa từng trải qua một chu kỳ thị trường giá xuống kéo dài, bởi nhiều người chỉ bắt đầu tham gia sau khi chương trình NISA được cải tổ vào năm 2024, đúng giai đoạn chứng khoán Nhật Bản tăng mạnh.

Theo khảo sát do công ty tuyển dụng JAIC công bố hồi tháng 4, có tới 19,4% người được hỏi dự định sẽ sử dụng khoản lương đầu tiên để đầu tư thông qua các chương trình như NISA, tăng thêm 5,5 điểm phần trăm so với khảo sát trước đó.

Ngoài tâm lý sợ bỏ lỡ cơ hội (FOMO), nỗi lo về nguồn tài chính sau khi nghỉ hưu cũng là yếu tố quan trọng thúc đẩy xu hướng đầu tư. Khảo sát của Văn phòng Nội các Nhật Bản thực hiện vào tháng 11/2023 cho thấy 24,7% người trong nhóm tuổi 18-29 dự kiến sẽ chủ yếu sống dựa vào tiền tiết kiệm và tài sản đầu tư khi về hưu. Trong khi đó, tỷ lệ này ở nhóm tuổi từ 50-59 chỉ là 9,6%.

Dữ liệu của Tổ chức Giáo dục và Kiến thức Tài chính Nhật Bản (J-FLEC) cũng cho thấy tỷ lệ người ở độ tuổi 20 coi việc tích lũy tài sản cho tuổi già là mục tiêu chính khi đầu tư đã tăng từ 24,4% năm 2016 lên 40,3% vào năm 2025.

Seiya Nakamura, nhân viên văn phòng 24 tuổi tại tỉnh Aichi, cho biết các đồng nghiệp của anh thường xuyên bàn về khả năng lương hưu nhà nước sẽ giảm trong tương lai, đồng thời nhiều người đã bắt đầu đầu tư qua NISA để chuẩn bị cho giai đoạn nghỉ hưu.

Nakamura cho biết bản thân vốn đã quan tâm đến đầu tư. Khi liên tục nhìn thấy các nội dung liên quan trên Instagram, cùng với nỗi lo về tương lai tài chính, anh cảm thấy mình cũng cần nhanh chóng tham gia thị trường.

Mạng xã hội cũng góp phần thúc đẩy tâm lý FOMO khi nhiều nhà đầu tư thường xuyên chia sẻ kết quả đầu tư của mình. Một bài đăng trên nền tảng X cho thấy giá trị danh mục NISA của một người dùng gần như tăng gấp đôi chỉ trong khoảng thời gian từ tháng 4 đến cuối tháng 6 đã thu hút khoảng 1,87 triệu lượt hiển thị cùng 3.745 lượt thích.

Theo ông Misa Tei, việc liên tục nhìn thấy những bài đăng về lợi nhuận đầu tư trên mạng xã hội dễ khiến nhiều người có cảm giác rằng bản thân cần đầu tư nhiều hơn, từ đó càng làm gia tăng tâm lý sợ bỏ lỡ cơ hội trên thị trường.

Nguồn: VnEconomy