Trong khi các phân tích gần đây cảnh báo El Niño mạnh nhất 75 năm có thể gây khủng hoảng lương thực, một góc nhìn khác từ Reuters và FAO đưa ra bức tranh cân bằng hơn: hệ thống lương thực toàn cầu năm 2026 có khả năng chống chịu tốt hơn đáng kể so với các đợt El Niño nghiêm trọng trước đây — nhờ tồn kho gần kỷ lục, công nghệ nông nghiệp tiến bộ, và sự trỗi dậy của các nhà xuất khẩu mới như Brazil và Nga.

1997 và 2015: bài học từ hai lần El Niño tàn phá

Để hiểu tại sao lần này khác, cần nhìn lại lịch sử.

Trong các đợt El Niño nghiêm trọng 1997-98 và 2015-16, sản lượng các loại cây trồng chủ lực sụt giảm mạnh, gây ra thiếu hụt lương thực, lạm phát và kìm hãm tăng trưởng kinh tế. Giá đường và dầu cọ tăng vọt sau khi hạn hán làm giảm sản lượng tại Brazil, Ấn Độ, Indonesia, Malaysia và Thái Lan. Nguồn cung gạo thắt chặt buộc các nước xuất khẩu Đông Nam Á phải hạn chế xuất khẩu. Hạn hán cũng làm giảm xuất khẩu lúa mì Australia và buộc các nước Nam Phi phải tăng nhập khẩu ngô.

Tại sao lần này khác?

Tồn kho gần kỷ lục: Ấn Độ — chiếm 40% xuất khẩu gạo toàn cầu — hiện có lượng gạo nhiều đến mức đang cạn kho lưu trữ cho lượng dự trữ tương đương hơn một năm tổng xuất khẩu gạo toàn cầu. Trung Quốc, nước sản xuất và tiêu thụ lúa mì lớn nhất thế giới, đang nắm giữ gần một nửa tổng tồn kho lúa mì toàn cầu — một kho dự trữ có thể giúp kiềm chế nhu cầu nhập khẩu nếu hạn hán ảnh hưởng đến Australia, nhà cung cấp lúa mì chủ lực. Tồn kho dầu cọ toàn cầu cũng gần mức cao lịch sử.

Ấn Độ đang thừa gạo đến mức không còn chỗ chứa. Đây không phải một chi tiết ngẫu nhiên — đây chính là lớp giáp bảo vệ hệ thống lương thực toàn cầu trước El Niño lần này.

Nhà xuất khẩu mới nổi: Brazil đã trở thành nhà cung cấp đậu tương lớn nhất thế giới, với xuất khẩu tăng hơn 13 lần kể từ niên vụ 1997/98. Xuất khẩu lúa mì của Nga nhảy vọt lên 48 triệu tấn năm ngoái, từ chỉ khoảng 1 triệu tấn cùng thời kỳ. Hai nguồn cung này gần như không tồn tại trong đợt El Niño 1997 — nay chúng là bộ đệm quan trọng cho thị trường toàn cầu.

Công nghệ nông nghiệp: Giống ngô chịu hạn được các nhà nghiên cứu phát triển và áp dụng rộng rãi tại châu Phi và châu Mỹ từ 2015, giúp nông dân duy trì năng suất trong điều kiện khô hạn thất thường. Giống lúa mì chịu nhiệt và chịu hạn cũng đã phổ biến hơn tại Ấn Độ và Australia. Tại Nam và Đông Nam Á, giống lúa ngắn ngày giúp nông dân thích ứng với mùa mưa ngày càng thất thường.

"Ngay cả trong điều kiện hạn hán, quản lý tưới tiêu tốt hơn và khoa học cây trồng đồng nghĩa với việc chúng ta vẫn có thể sản xuất năng suất thương mại được," Andrew Whitelaw của công ty tư vấn nông nghiệp Episode 3 (Australia) nhận định. "Tác động tiềm tàng lên nguồn cung và giá lương thực toàn cầu vẫn tồn tại, nhưng sự chuẩn bị tốt hơn của chúng ta có nghĩa là gián đoạn sẽ ít nghiêm trọng hơn nhiều so với các thập kỷ trước."

Công cụ số hóa: Nông dân hiện được trang bị bộ công cụ số hoàn toàn không có vào năm 1997-98 — từ giám sát cây trồng qua vệ tinh, dự báo khí hậu theo mùa, đến bản đồ độ ẩm đất độ phân giải cao và bón phân theo GPS. Maximo Torero, Kinh tế trưởng của FAO, xác nhận với Reuters: "Các chính phủ có thông tin tốt hơn nhiều so với trước đây và có thể chuẩn bị sớm hơn. Khả năng dự báo và minh bạch thị trường của chúng tôi đã được cải thiện."

Nhưng đừng lạc quan quá sớm: El Niño đang mạnh lên, và biến số từ Iran

Dù có nhiều lớp phòng thủ, các chuyên gia cảnh báo không nên chủ quan.

Chris Hyde, nhà khí tượng học tại SkyFi (Mỹ), nhận định El Niño hiện tại đã mạnh và sẽ tiếp tục tăng cường trong quý 4 và đầu năm sau. "Kỳ vọng là đây sẽ là một trong những đợt mạnh nhất từng ghi nhận, hoặc mạnh nhất thế giới từng chứng kiến — điều đó có nghĩa là tác động lớn của khô hạn vẫn chưa đến."

Ấn Độ đang vật lộn với mùa mưa gió mùa thiếu hụt. Australia đối mặt triển vọng khô hạn tại các vùng trồng lúa mì chủ lực. Mùa vụ tại Indonesia và Thái Lan đang chịu thiếu độ ẩm.

Torero của FAO thừa nhận: "Rất nhiều điều sẽ phụ thuộc vào diễn biến trong nửa cuối năm 2026, đặc biệt xét đến việc sử dụng đầu vào nông nghiệp giảm do khủng hoảng eo biển Hormuz và giá phân bón cao hơn."

Đây chính là điểm giao thoa với các phân tích trước trong session: eo biển Hormuz từng vận chuyển khoảng 1/5 nguồn cung dầu thô và LNG toàn cầu trước khi bị phong tỏa trong chiến tranh Iran bắt đầu từ tháng 2 — gây gián đoạn cả nguồn cung nhiên liệu lẫn phân bón.

Góc nhìn cho nhà đầu tư Việt

Bức tranh cân bằng hơn này có ba hàm ý cụ thể với Việt Nam.

Xuất khẩu gạo VN trong bối cảnh Ấn Độ thừa kho: Đây là điểm quan trọng cần lưu ý — Ấn Độ tồn kho gạo khổng lồ có thể là yếu tố kiềm chế đà tăng giá gạo toàn cầu, khác với kỳ vọng "El Niño luôn đẩy giá gạo tăng mạnh." Doanh nghiệp xuất khẩu gạo Việt Nam (Lộc Trời, Trung An) cần theo dõi sát chính sách xuất khẩu của Ấn Độ — nếu New Delhi quyết định xả kho, giá gạo toàn cầu có thể chịu áp lực giảm thay vì tăng.

Công nghệ nông nghiệp — bài học ứng dụng cho ĐBSCL: Giống lúa chịu hạn, chịu mặn và công cụ giám sát vệ tinh đang được áp dụng thành công tại Ấn Độ và Đông Nam Á là mô hình đáng tham khảo cho Đồng bằng sông Cửu Long — vùng đang đối mặt cả El Niño lẫn xâm nhập mặn. Đầu tư vào công nghệ nông nghiệp có thể là yếu tố quyết định khả năng chống chịu của Việt Nam.

Giao dịch nông sản phái sinh qua MXV/HCT: Bức tranh cân bằng hơn này gợi ý biến động giá nông sản trong H2/2026 có thể ít cực đoan hơn một số dự báo bi quan trước đó — nhưng vẫn còn biến số Hormuz và cường độ El Niño thực tế trong Q4. Nhà đầu tư nên theo dõi cả hai chiều thông tin (rủi ro và yếu tố giảm nhẹ) thay vì chỉ định vị theo một kịch bản.

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------
Thị trường hàng hóa phái sinh là nơi giao dịch các hợp đồng dựa trên giá trị của các loại hàng hóa cơ bản như nông sản, năng lượng, kim loại, và nguyên liệu công nghiệp. Đây là công cụ giúp doanh nghiệp và nhà đầu tư quản lý rủi ro biến động giá, đồng thời tạo cơ hội sinh lời từ sự chênh lệch giá trong tương lai. Với sự phát triển của công nghệ và hội nhập kinh tế, thị trường này ngày càng thu hút sự quan tâm nhờ tính thanh khoản cao và khả năng đa dạng hóa danh mục đầu tư. NĐT quan tâm liên hệ với tôi cũng như tham gia nhóm cộng đồng qua thông tin trên trang cá nhân.

***Tư vấn đầu tư hàng hoá thông qua Sở giao dịch Hàng hoá Việt Nam (MXV)***
- Hợp pháp - Minh Bạch - Thanh khoản cao tiêu chuẩn quốc tế
- Mua bán 2 chiều LONG SHORT - Giao dịch T0 - Đòn bẩy 20 lần không lãi vay Margin - Liên thông 52 quốc gia
- Mobile/ z.a.lo: 0867 091 553 ( Để tham gia room )
- Link nhóm zalo tin tức hàng hóa phái sinh: https://zalo.me/g/tdoxrn656