Căng thẳng thương mại Mỹ - Canada đang trở thành mối quan tâm lớn đối với ngành nông nghiệp hai nước. Trong bối cảnh nông dân Mỹ vốn chịu áp lực từ chi phí đầu vào, thời tiết và thị trường xuất khẩu thiếu ổn định, những diễn biến mới trong quan hệ thương mại có thể tác động đến quyết định sản xuất cũng như giá thực phẩm.

Mỹ - Canada leo thang căng thẳng thương mại

Ngày 22/08, cuộc xung đột thương mại giữa Mỹ và Canada leo thang, khi mức thuế 50% chính thức có hiệu lực và Canada đình chỉ các cuộc đàm phán. Đối với nông dân Mỹ, những người vốn đang phải đối mặt với chi phí đầu vào cao, áp lực thời tiết và thị trường xuất khẩu thiếu chắc chắn, một cuộc chiến thương mại mới có thể nhanh chóng ảnh hưởng đến cả quyết định sản xuất của nông dân lẫn số tiền người tiêu dùng phải trả tại các cửa hàng thực phẩm.

Tranh chấp mới nhất xuất hiện sau khi các cuộc đàm phán thương mại giữa Washington và Ottawa đổ vỡ, dù trước đó hai bên đã gần như sắp tiến đến một thỏa thuận. Tuy nhiên, các cuộc đàm phán đã thất bại vào phút cuối, khiến Mỹ quyết định tiến hành áp thuế đối với khoảng 20 tỷ USD hàng hóa Canada.

Thủ tướng Canada Mark Carney đáp trả bằng cách đình chỉ đàm phán và công bố kế hoạch áp dụng các biện pháp trả đũa “đô la đổi đô la” đối với hàng hóa Mỹ, bắt đầu từ tháng 9.

Mặc dù danh sách áp thuế ban đầu chỉ bao phủ một phần tương đối nhỏ trong tổng thương mại Canada - Mỹ, thị trường nông nghiệp vẫn đang theo dõi sát diễn biến này bởi tranh chấp xảy ra vào thời điểm khó khăn đối với các nhà sản xuất ở cả hai bên biên giới.

Thương mại nông nghiệp hai nước đối mặt bất ổn

Mỹ và Canada duy trì một trong những mối quan hệ thương mại nông nghiệp có mức độ liên kết chặt chẽ, với kim ngạch trao đổi hàng năm lên tới hàng tỷ USD, bao gồm ngũ cốc, vật nuôi, sản phẩm sữa, nguyên liệu thực phẩm, phân bón, máy móc và thực phẩm chế biến.

Hiện phần lớn ngành nông nghiệp Canada chưa chịu tác động trực tiếp từ các mức thuế mới nhất của Mỹ. Tuy nhiên, Hiệp hội Nông dân trồng lúa mì Canada cho rằng sự xấu đi trong mối quan hệ thương mại quan trọng nhất của Canada là vấn đề mà mọi lĩnh vực phụ thuộc vào xuất khẩu đều cần quan tâm.

Đối với nông dân Mỹ, mối lo lớn nhất có thể không nằm ở tác động trực tiếp của thuế quan mà là sự bất ổn xoay quanh quan hệ thương mại trong tương lai. Các ngành nông nghiệp lớn phụ thuộc vào khả năng tiếp cận thị trường ổn định, mạng lưới vận tải có thể dự đoán và chuỗi cung ứng được tích hợp chặt chẽ. Trong bối cảnh căng thẳng thương mại gia tăng, các doanh nghiệp nông nghiệp thường trì hoãn đầu tư, trì hoãn mua sắm thiết bị và xem xét lại kế hoạch kinh doanh, tiêu thụ sản phẩm cho đến khi triển vọng trở nên rõ ràng hơn.

Xuất khẩu nông sản Mỹ có nguy cơ chịu tác động

Khả năng Canada áp dụng các biện pháp trả đũa cũng có thể ảnh hưởng đến xuất khẩu nông sản Mỹ. Canada vẫn là một trong những khách hàng nước ngoài quan trọng nhất của nông nghiệp Mỹ, nhập khẩu nhiều mặt hàng từ trái cây và rau quả tươi, thực phẩm chế biến, giống vật nuôi, ethanol cho tới thiết bị nông nghiệp. Nếu các biện pháp trả đũa được mở rộng sang các nhóm hàng nông nghiệp, các nhà sản xuất Mỹ có thể phải đối mặt với sự cạnh tranh gia tăng từ các nhà cung cấp ở những quốc gia khác đang tìm cách mở rộng thị phần tại Canada.

Các nhà sản xuất thiết bị và nhà cung cấp đầu vào cũng có thể chịu áp lực. Các biện pháp đáp trả mà Canada công bố dự kiến nhắm vào một số lĩnh vực, bao gồm thiết bị nông nghiệp, thép và các sản phẩm công nghiệp khác. Chi phí giao thương xuyên biên giới gia tăng cuối cùng có thể được chuyển dọc theo chuỗi cung ứng, làm tăng chi phí hoạt động của các trang trại trong bối cảnh biên lợi nhuận của nhiều nhà sản xuất vẫn ở mức thấp.

Chi phí chuỗi cung ứng và triển vọng sản xuất năm 2027

Trong lịch sử, căng thẳng thương mại kéo dài thường làm tăng chi phí trong chuỗi cung ứng thực phẩm. Nguyên liệu nhập khẩu, vật liệu đóng gói, linh kiện máy móc và chi phí vận chuyển đều có thể góp phần đẩy giá thực phẩm tăng theo thời gian. 

Thời điểm này đặc biệt khó khăn bởi nhiều nông dân Mỹ vốn đã phải quản lý rủi ro thời tiết, biến động giá hàng hóa và những lo ngại kéo dài về nhu cầu toàn cầu. Những bất ổn mới liên quan đến thương mại Bắc Mỹ có thể khiến các quyết định tiêu thụ và bán nông sản trước mùa thu hoạch trở nên phức tạp hơn, đồng thời ảnh hưởng đến kế hoạch sản xuất cho năm 2027. Trong thời gian tới, ngành nông nghiệp sẽ cần theo dõi sát liệu các nhà hoạch định chính sách có quay trở lại bàn đàm phán hay không.