Đồng USD bước vào tháng 9 trong trạng thái suy yếu kéo dài, với Dollar Index dao động sát vùng đáy ba tháng trước khi phục hồi nhẹ. Ba lực cản chính - rủi ro tài chính từ núi nợ công kỷ lục, dữ liệu kinh tế Mỹ kém khả quan, và tín hiệu chính sách thiếu nhất quán từ Fed - tiếp tục phủ bóng lên đồng bạc xanh, cùng lúc với đà tăng giá mạnh bất ngờ của đồng yên đang đẩy nhanh quá trình đóng vị thế carry trade trên toàn cầu.

Diễn biến Dollar Index 

Cuối tháng 8, Dollar Index (DXY) - thước đo sức mạnh USD so với rổ sáu đồng tiền chủ chốt - đã rơi về vùng 98,8 điểm, mức thấp nhất kể từ giữa tháng 5 và là tuần giảm thứ ba liên tiếp. So với đỉnh 52 tuần 101,8 điểm thiết lập hôm 24/6, chỉ số đã mất gần 2,8%. 

Bước sang đầu tháng 9, USD tiếp tục chịu sức ép khi đồng yên bất ngờ tăng vọt lên đỉnh bảy tháng, kéo DXY lùi sâu hơn trước khi ổn định trở lại trong phiên 9/9 nhờ lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ nhích lên và giá dầu phục hồi. 

Diễn biến chung cho thấy USD vẫn đang giao dịch rất gần vùng đáy nhiều tháng, trong bối cảnh giới đầu tư liên tục cân nhắc lại các động lực từng hỗ trợ đồng bạc xanh trong nửa đầu năm.

Trong giai đoạn chiến sự Mỹ-Iran leo thang từ cuối tháng 2, đồng USD từng tăng giá mạnh nhờ vai trò tài sản trú ẩn, kỳ vọng Fed tăng lãi suất đẩy lợi suất trái phiếu lên cao, và vị thế của Mỹ là quốc gia xuất khẩu ròng năng lượng. 

Hiện xung đột tại Vùng Vịnh vẫn tiếp diễn và giá dầu cao hơn khoảng 28% so với trước chiến sự, nhưng những yếu tố bất lợi cho USD đã xuất hiện nhiều hơn, khiến mối tương quan truyền thống giữa giá dầu, lợi suất và sức mạnh đồng bạc xanh không còn vận hành như trước.

Rủi ro tài chính từ núi nợ công kỷ lục 

Nợ công liên bang Mỹ lần đầu tiên trong lịch sử vượt mốc 40 nghìn tỷ USD vào ngày 19/8, đạt 40,047 nghìn tỷ USD, trong đó khoảng 32,266 nghìn tỷ USD là nợ do công chúng nắm giữ. Cột mốc này đến sớm hơn nhiều so với dự báo trước đó, một phần do khoản hụt thu từ chính sách thuế quan bị tòa án vô hiệu hóa. Lợi suất trái phiếu kỳ hạn 30 năm đã leo lên 5,33-5,34%, mức cao nhất kể từ tháng 6/2007, trong khi lợi suất kỳ hạn 10 năm cũng áp sát vùng cao nhất trong nhiều năm.

Theo bà Charu Chanana, trưởng chiến lược đầu tư tại ngân hàng Saxo, lợi suất trái phiếu tăng không nhất thiết hỗ trợ đồng USD nếu giới đầu tư tin rằng mức tăng này phản ánh rủi ro tài khóa và nợ công lớn, thay vì phản ánh tăng trưởng kinh tế mạnh hoặc chính sách tiền tệ thắt chặt của Fed. 

Thực tế cho thấy lợi suất trái phiếu Mỹ vẫn tăng ngay cả khi giới đầu tư giảm bớt đặt cược vào khả năng Fed tăng lãi suất, và động thái Bộ Tài chính Mỹ tuyên bố tăng gấp đôi mức mua lại trái phiếu kỳ hạn dài cũng không đủ sức kìm hãm đà tăng của lợi suất. Bà Chanana nhấn mạnh rằng giới đầu tư nên ngày càng đặt câu hỏi lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ đang tăng vì lý do gì, bởi lợi suất cao do các yếu tố kinh tế cơ bản mạnh mẽ không được thị trường nhìn nhận giống như lợi suất cao vì phần bù rủi ro lớn hơn - và chính sự phân biệt này giải thích vì sao lợi suất tăng gần đây lại đi kèm với đà suy yếu của USD.

Áp lực tài khóa còn được khuếch đại bởi chi phí lãi vay ngày một phình to: theo Văn phòng Ngân sách Quốc hội Mỹ (CBO), chi phí lãi ròng đã vượt qua chi tiêu Medicare để trở thành một trong những khoản chi lớn nhất ngân sách liên bang, chỉ đứng sau An sinh Xã hội, và dự kiến tăng từ khoảng 1.000 tỷ USD trong năm 2026 lên 2.100 tỷ USD vào năm 2036. Khi lợi suất duy trì ở mức cao, chi phí phát hành nợ mới và tái cấp vốn cho các khoản nợ đáo hạn càng tăng thêm, tạo thành vòng xoáy tự củng cố giữa nợ công, lãi vay và áp lực lên đồng USD.

Dữ liệu kinh tế yếu hơn kỳ vọng 

Theo ngân hàng Societe Generale (SocGen), dữ liệu tiêu dùng, lạm phát và việc làm yếu hơn của Mỹ gần đây đã khiến giới đầu tư đánh giá lại kỳ vọng lãi suất Fed và giảm bớt vị thế mua USD. 

Ông Kit Juckes, chiến lược gia trưởng về ngoại hối tại SocGen, nhận định rằng kể từ khi xung đột Trung Đông bắt đầu, sức bền của nền kinh tế Mỹ cùng khả năng Fed tăng lãi suất từng là chỗ dựa cho USD, nhưng các chỉ số lạm phát và việc làm yếu hơn gần đây đã làm giảm những kỳ vọng đó. Ông cảnh báo các vị thế mua USD đang bị cắt giảm trong bối cảnh thanh khoản thị trường mỏng theo mùa vụ mùa hè, khi lý do cơ bản để nắm giữ vị thế trở nên mờ nhạt hơn, và dự báo Dollar Index có thể dao động trong một biên độ kém hấp dẫn từ 95 đến 100 điểm trong phần còn lại của năm.

Diễn biến gần nhất phần nào minh chứng cho nhận định này: theo công cụ CME FedWatch, xác suất Fed tăng lãi suất tại cuộc họp tháng 9 từng dao động quanh 50-67% trong suốt tháng 8, phản ánh sự thiếu chắc chắn của thị trường về hướng đi chính sách. 

Sau báo cáo việc làm tháng 8 công bố đầu tháng 9 cho kết quả vượt dự báo, xác suất tăng lãi suất nhích lên khoảng 58-66%, nhưng vẫn ở trạng thái giằng co rõ rệt so với những giai đoạn trước khi thị trường đặt cược gần như chắc chắn cho một hướng đi duy nhất.

Tín hiệu thiếu đồng nhất từ Fed 

Ông George Saravelos, trưởng bộ phận nghiên cứu ngoại hối toàn cầu tại Deutsche Bank, cho rằng sự khó đoán định trong cách Fed phản ứng với lạm phát là một yếu tố tiêu cực tiềm tàng khác đối với USD. Ông chỉ ra các tín hiệu không đồng nhất từ Chủ tịch Fed Kevin Warsh xoay quanh mục tiêu lạm phát và bộ công cụ chính sách của ngân hàng trung ương, đồng thời nhận định sự mơ hồ này rốt cuộc sẽ là yếu tố bất lợi cho tỷ giá USD. 

Thực tế, tại cuộc họp tháng 7, nội bộ Fed đã xuất hiện mức bất đồng cao nhất kể từ năm 2016 khi ba trong 12 thành viên bỏ phiếu ủng hộ tăng lãi suất trong khi đa số còn lại chọn giữ nguyên.

Ông Saravelos cũng lưu ý đến đợt can thiệp lịch sử gần đây của Mỹ và Nhật Bản nhằm hỗ trợ đồng yên, cho rằng cơ sở repo FIMA của Fed - công cụ cho phép các ngân hàng trung ương và cơ quan tiền tệ nước ngoài tạm thời đổi trái phiếu Kho bạc Mỹ lấy thanh khoản USD - có thể tạo ra tác động kinh tế tương tự như nới lỏng định lượng nếu được mở rộng quy mô theo yêu cầu của chính quyền Mỹ, qua đó trở thành một yếu tố tiêu cực khác đối với đồng USD.

Điểm giao thoa với đà tăng giá của đồng yên 

Ba lực cản kể trên đối với USD hiện đang cộng hưởng trực tiếp với diễn biến đồng yên. Kỳ vọng gần như chắc chắn rằng BOJ sẽ tăng lãi suất 0,25 điểm phần trăm lên 1,25% tại cuộc họp ngày 17-18/9, cùng làn sóng đóng vị thế carry trade dùng yên làm đồng tiền cấp vốn, đã đẩy đồng yên lên đỉnh bảy tháng và gián tiếp gây sức ép giảm giá thêm cho USD trên bình diện rộng. 

Đây không phải là hai câu chuyện tách biệt: khi giới đầu tư đồng thời nghi ngờ chất lượng tài khóa Mỹ, chứng kiến dữ liệu kinh tế Mỹ suy yếu và nhận thấy Fed thiếu nhất quán, trong khi Nhật Bản lại phát đi tín hiệu thắt chặt chính sách tiền tệ rõ ràng hơn, chênh lệch lãi suất kỳ vọng giữa hai nền kinh tế thu hẹp lại theo hướng bất lợi cho USD và có lợi cho yên.

Trọng tâm sắp tới: CPI tháng 8 và FOMC vào 15-16/9

Báo cáo CPI tháng 8 của Mỹ, dự kiến công bố trước cuộc họp FOMC ngày 15-16/9, được nhiều quan chức Fed xem là dữ liệu mang tính quyết định cho lựa chọn chính sách sắp tới. 

Khảo sát kỳ vọng lạm phát của Fed New York công bố đầu tháng 9 cho thấy kỳ vọng lạm phát của người tiêu dùng Mỹ gần như không đổi, ở mức 3,6% trong một năm tới và 3% trong năm năm tới, vẫn cao hơn đáng kể so với mục tiêu 2% dài hạn của Fed. Nếu CPI cao hơn dự báo, USD có thể được hỗ trợ tạm thời nhờ củng cố khả năng Fed tăng lãi suất; ngược lại, một báo cáo CPI yếu sẽ củng cố thêm kỳ vọng Fed giữ nguyên lãi suất và gây thêm áp lực giảm giá lên đồng bạc xanh.